De huurder en zijn 'lelijke' schotel

Mag een huisbaas schotelantennes verbieden? Of is dat in strijd met de vrijheid informatie te ontvangen?

De Zaak. Een huurder vraagt toestemming aan de huisbaas om aan de gevel van zijn flat op de vierde etage een satellietschotel te bevestigen. Dat mag, mits de schotelantenne onder de bovenzijde van de balustrade blijft. Achter het balkonhek dus. Daar heeft de huurder niets aan, omdat de ontvangst dan wordt gestoord. Hij plaatst de schotel toch aan de gevel, in het zicht, waarna de huisbaas hem sommeert die te verwijderen.

Welke belangen spelen een rol? De huisbaas vindt schotelantennes lelijk staan en zegt met de weigering „de leefbaarheid van de buurt te beschermen en te bevorderen”. Ook is er een risico op schade aan de gevel door het plaatsen van antennes. Internet en digitale televisie vindt hij goede alternatieven. De huisbaas wil de schotel ook weg hebben om één lijn tegen andere huurders te trekken.

Maar de huurder wil gratis tv-programma’s van Italiaanse, Franse en Spaanse zenders ontvangen. De huurder zegt geen computer te hebben, niet met internet om te kunnen gaan, de alternatieven duur te vinden en het aanbod beperkt. Ook ziet hij overal in de buurt schotelantennes, net zo gemonteerd als de zijne. Kennelijk vindt zijn huisbaas het daar wel goed.

Wat is de rechtsvraag? Is er een recht op onbeperkte plaatsing en dus ontvangst van gratis tv-signalen via de satelliet in een huurwoning? Mag het burgerrecht om informatie vrij te ontvangen worden beperkt in een huurcontract?

Welke juridische argumenten gebruiken partijen? Huurder en eigenaar discussiëren eerst over het huurrecht. Was er wel toestemming nodig, is een schotel wel een ‘antenne’ in de zin van het huisreglement, gelden dit soort beperkingen wel voor flats of alleen voor ‘grondgebonden woningen’. Etc, etc. Het belangrijkste debat gaat echter over artikel 10 van het Europese verdrag voor de rechten van de mens, de vrijheid van informatie. Burgers kunnen daar een rechtstreeks beroep op doen: ook het huurrecht mag de mensenrechten niet schenden.

Wat zegt de rechter? De kantonrechter geeft de huisbaas gelijk. De huurder moet de schotel weghalen. Bij weigering is de dwangsom 5.000 euro. De huurder gaat naar het gerechtshof. Maar de raadsheren zijn het eens met het verbod. Zij toetsen of de beperking die de huisbaas oplegt gerechtvaardigd is, volgens de maatstaven die de Europese rechters eerder hebben aangelegd. Het hof vindt die inbreuk op het recht om vrij informatie te ontvangen alles bij elkaar beperkt en daardoor gerechtvaardigd. Er is inderdaad een gevaar voor ontsiering en schade aan het gebouw. ‘Wildgroei’ van schotelantennes is denkbaar. Verder is er via kabel of digitale tv ook een breed aanbod aan Italiaanse, Franse en Spaanse zenders te ontvangen. Een mensenrecht op gratis informatie bestaat niet. Van de huurder kan bovendien „verlangd worden de mogelijkheden van het internet te beproeven”. Dat de schotelantennes elders in de wijk door deze huisbaas wel zijn toegestaan is niet aangetoond.

Folkert Jensma