WK-land Z-Afrika wil geen cartoonrel

Buiten het verbranden van een paar kranten reageren moslims in Zuid-Afrika rustig op een cartoon van Mohammed. Excuses van Zapiro zijn wel gewenst.

Peter Vermaas

„Andere profeten hebben volgelingen met gevoel voor humor”, verzucht Mohammed bij de psychiater in de cartoon die vrijdag verscheen in het Zuid-Afrikaanse weekblad Mail&Guardian. Straatverkoper Zain Sayed Mahomed is een van die volgelingen. Ook hij kan niet lachen om de tekening van de bekende cartoonist Zapiro.

„Ik ben diep teleurgesteld”, zegt de Zuid-Afrikaan van Aziatische komaf in zijn smoezelige textielhandeltje in de havenstad Durban. „Waarom kan die Zapiro zich niet gewoon beperken tot politiek? Dat vindt iedereen leuk.”

Maar aan de vooravond van het WK heeft Zuid-Afrika wel iets anders aan het hoofd dan een ‘cartoonrel’, en Sayed Mahomed ook. Voor het oog van de vele internationale camera’s die er nu zijn is ritueel een aantal exemplaren van de Mail&Guardian verbrand. Verder overheerst de redelijkheid.

Een nieuw gevormd comité van moslimorganisaties wil een ‘dialoog’ met de media om uit te leggen waarom het geen pas geeft Mohammed af te beelden. En de nationale club van journalisten vindt dat een prima idee. „Media moeten gevoelig zijn voor religies en geen enkele gemeenschap marginaliseren”, zei voorzitter Yusuf Abramjee – toevallig ook moslim.

Zapiro, pseudoniem van de enige jaren geleden met een Prins Claus Prijs onderscheiden Jonathan Shapiro, tekende de cartoon voor de ‘Teken Mohammed-dag’, die begonnen is op netwerksite Facebook. Een conservatieve moslimgroep probeerde via de rechter vergeefs verspreiding tegen te houden. Volgens Mail&Guardian-hoofdredacteur Nic Dawes heeft Zapiro het thema bovendien „voorzichtig” aangepakt. „Anders dan sommige andere cartoonisten heeft hij geen islamitische beelden gebruikt of de profeet bespot”, schreef Dawes zijn lezers.

Maar dat maakt het Verenigd Moslim Forum van Zuid-Afrika, het nieuwe comité, niets uit. Het afbeelden van Mohammed is voor moslims al beledigend, zei een vertegenwoordiger op de radio. Dat de tekenaar met de dood bedreigd is, keuren alle moslimorganisaties van Zuid-Afrika echter sterk af. Zij vinden dat Zapiro excuses moet maken. Slechts 2 tot 3 procent van de Zuid-Afrikanen is moslim.

Net buiten de grote Juma Masjid-moskee in Durban gaat de handel in T-shirts voor het nationale voetbalteam ondertussen gewoon door. „Wie denkt dat het WK door deze rel verstoord zou worden heeft niets van de islam begrepen”, zegt Zain Sayed Mahomed.

En niets van Indiërs, voegt zijn broer Jameel daar aan toe. „Wij willen tijdens het WK gewoon geld verdienen”, zegt hij.