Vijf zeerovers voor de rechter

Nederland is het eerste westerse land dat een oordeel gaat vellen over piraten uit Somalië. Vanochtend begon de rechtszaak in Rotterdam.

Sayid legt zijn handen op zijn hoofd en verheft zijn stem. „Ik heb er niks aan als jullie mijn zaak steeds weer uitstellen”, zo weerklinkt het luid in het Somalisch, met zijn typische, Arabische klankkleur. Een tolk vertaalt. „Wij hebben kinderen thuis”, zegt Sayid (1970), die een wit shirt met lange mouwen draagt, terwijl hij naar zijn vier landgenoten naast hem gebaart. „Ik weet niet wie van mijn familie nog leeft.” Nadat Sayid is uitgeraasd, legt hij zijn handen in zijn schoot. Tranen.

Sayid was door de rechter gevraagd om een reactie op het verzoek van zijn eigen advocaat de rechtszaak tegen hem aan te houden. Advocaat Nancy Schepens wil meer tijd om in Turkije bemanningsleden te horen van de Samanyolu, het vrachtschip dat op 2 januari vorig jaar in de Golf van Aden zou zijn aangevallen door Sayid en zijn vier medeverdachten. De bemanningsleden van de Samanyolu kwamen uit Turkije en Azerbajdzjan, maar het schip voer onder de vlag van de Nederlandse Antillen. Nadat de Deense marine de vijf Somaliërs op zee had opgepakt, ging het Landelijk Parket over tot vervolging.

En zo kan het gebeuren dat een verhaal dat duizenden kilometers verderop op zee begon, met machinegeweren, enterladders en buitenboordmotoren, eindigt in zittingszaal 35 van de Rotterdamse rechtbank, met kale muren en fel tl-licht. Zeerovers in een formica beklaagdenbank.

De rechtszaak tegen Sayid en zijn landgenoten kan op internationale belangstelling rekenen. De rechter wijst op 16 juni vonnis. Nederland wordt dan het eerste westerse land waar een rechtbank oordeelt over verdachten van de piraterij bij Somalië, een verschijnsel dat is uitgegroeid tot een serieuze bedreiging voor het internationale zeetransport.

Vandaag begon de inhoudelijke behandeling van de zaak, na de drie pro-formazittingen sinds de Somaliërs in februari vorig jaar in Nederland arriveerden. Ze zijn aangeklaagd voor zeeroof, een misdrijf waar ze negen jaar cel voor kunnen krijgen – en een eventuele groepsleider zelfs twaalf jaar. Behalve Schepens vragen nog twee van de in totaal vijf advocaten om aanhouding van de zaak, zodat de bemanningsleden van de Samanyolu gehoord kunnen worden.

Vervolg Piraten: pagina 2

Somalische analfabeet zit zonder bezoek in Dordtse cel

Advocaat Reinier Feiner is het eens met het verzoek van zijn collega-raadslieden, maar gaat er niet in mee. Feiner zou graag meer getuigen horen, maar hij zit met „een dilemma”. Zijn cliënt heeft het „extreem zwaar” in zijn cel in Dordrecht, waar Jama (1965) inmiddels ruim een jaar vastzit. Volgens Feiner is Jama analfabeet. Behalve de advocaat heeft de Somaliër niemand die hem eens komt opzoeken in zijn cel. En hij heeft familie thuis, in Somalië. „Mijn cliënt wil vooral dat er eindelijk geoordeeld wordt in zijn zaak”, zo houdt Feiner de rechter voor. „Hij wil zijn leven thuis weer oppakken.” Jama hoort het gelaten aan. Zijn vrolijke, veelkleurige overhemd met korte mouwen contrasteert flink met zijn bedrukte, smalle gezicht.

De vijfde advocaat, Willem-Jan Ausma, zegt dat hij zich aansluit bij collega Feiner. Ausma’s cliënt, Yusuf (1985), wil net als Jama nou eindelijk wel eens weten waar hij aan toe is. Maar niet om terug te keren naar Somalië, zoals Jama van plan is. Nee, Yusuf – gekleed in een sportief wit colbertje – wil zo snel mogelijk zijn nieuwe bestaan in Nederland gaan vormgeven. Hij vindt Nederland nog steeds dik in orde, zo bevestigde advocaat Ausma kort voor de zitting nog maar eens. Of hij nou veroordeeld wordt of vrijgesproken, Yusuf wil op enig moment zijn vrouw en kinderen laten overkomen uit Somalië.

Het Openbaar Ministerie baseert zijn aanklachten tegen de Somaliërs onder meer op verklaringen van de Deense marine, die 2 januari vorig jaar reageerde op de noodoproep van de Samanyolu. De Denen visten de Somaliërs uit de zee, nadat hun bootje in brand was gevlogen. Dat was weer gebeurd nadat een bemanningslid van de Samanyolu een molotovcocktail in het piratenbootje had gegooid, ter zelfverdediging.

De advocaten die nu de zaak willen aanhouden, willen graag zelf alsnog de bemanningsleden van de Samanyolu horen. De zeven Turken en ene Azeri hebben verklaringen afgelegd voor de vervolging, maar de advocaten hebben zelf slechts één Turk rechtstreeks kunnen horen. Dat was in maart jongstleden, in Turkije. Bij die gelegenheid verklaarde matroos Vedat dat hij en zijn collega’s vorig jaar als eerste begonnen te schieten, met vuurpijlen – terwijl de bemanningsleden tot dan toe hadden verklaard dat de Somaliërs waren begonnen met schieten. Opmerkelijk, zo vinden de advocaten. Belangrijk genoeg om de opvarenden van de Samanyolu toch nog eens te horen.

Officier van justitie Henny Baan betoogt dat de rechter-commissaris al het mogelijke heeft gedaan om samen met de advocaten in contact te komen met de Turkse opvarenden. Toen ze in maart in Turkije waren, kwam echter alleen Vedat opdagen. Vier anderen bleken alweer op de grote vaart te zitten. Een logistiek probleem dat niet binnen afzienbare termijn valt op te lossen, aldus Baan.

Het OM gaat uit van een veroordeling van de Somaliërs, ook omdat die zelf tijdens hun eerste politieverhoor in februari vorig jaar toegaven dat ze van wal waren gestoken met de intentie om een schip te kapen. Bij dat verhoor was nog geen advocaat aanwezig. Sommige advocaten zullen om die reden aan de rechter vragen het OM niet-ontvankelijk te verklaren.

Nadat de rechter de zitting kortstondig schorst, laat hij weten dat hij de zaak tegen de Somaliërs niet aanhoudt. De inhoudelijke zitting gaat verder. Sayid en zijn vier landgenoten horen het gelaten aan.