Spotprent komt ongelegen

De Zuid-Afrikaanse cartoonist Zapiro beeldde de profeet Mohammed af.

De moslims in Zuid-Afrika kunnen er niet om lachen en vinden de timing ongelukkig.

„Andere profeten hebben volgelingen met gevoel voor humor”, verzucht de profeet Mohammed op de sofa bij de psychiater in de tekening van de bekende Zuid-Afrikaanse cartoonist Zapiro. Straatverkoper Zain Sayed is een van die volgelingen. Ook hij kan er niet om lachen. „Ik ben diep teleurgesteld”, zegt hij in zijn smoezelige textielhandeltje in het hart van de havenstad Durban. „Waarom kan die Zapiro zich niet gewoon beperken tot politiek? Dat vindt iedereen leuk.”

Sayed is een Zuid-Afrikaanse moslim van Aziatische komaf. Slechts 2 tot 3 procent van de totale Zuid-Afrikaanse bevolking is moslim, maar hier in Durban, waar veel Aziaten wonen, ligt dat percentage veel hoger. De ophefmakende tekening is het gesprek van de dag.

De timing van de cartoon, die afgelopen vrijdag in het weekblad Mail & Guardian verscheen, is nogal ongelukkig zegt Sayed. Over minder dan drie weken begint het wereldkampioenschap voetbal, ook hier in Durban. „Het laatste dat we willen is onrust in Zuid-Afrika”, zegt hij. „Maar een belediging van de profeet kunnen we niet over onze kant laten gaan. Zapiro zal excuses moeten maken.” Want anders? „Ik ben niet erg voor geweld, maar tegen mensen die de profeet aanvallen is alles gerechtvaardigd.”

Dat Zapiro volgens de hoofdredacteur van de Mail & Guardian, Nic Dawes, in zijn tekening de profeet niet bespot, maakt niet uit volgens sociaal werker Hamza Mbhele. Hij is op weg naar de Juma Masjid moskee in het centrum van Durban. „Of je de profeet nou sympathiek of boosaardig tekent, het is domweg niet toegestaan afbeeldingen van hem te maken.”

De Zulu Mbhele, christen van huis uit, werd in de jaren zeventig moslim. „Zoiets heb ik in Zuid-Afrika nog nooit meegemaakt”, zegt hij. „We hebben vrijheid van meningsuiting, maar elke vorm van vrijheid heeft zo zijn grenzen.” Dat de tekenaar bij zijn huis in Kaapstad inmiddels doodsbedreigingen heeft ontvangen, keurt hij niettemin sterk af.

Vorige week nog werd in Irak een Saoedische man gearresteerd die van plan zou zijn geweest om namens Al-Qaeda tijdens het WK-voetbal een aanslag te plegen op de Nederlandse en Deense voetbalteams. Hij wilde zo wraak nemen voor belediging van de profeet Mohammed.

Middenin de moskee van Durban neemt Jihad Motepe, collega van Mbhele, plaats onder een groot televisiescherm. De Zuid-Afrikaanse regering, zegt hij, had krachtiger moeten reageren op de verhalen over terreurdreiging. „Jaren is aan het WK gewerkt, maar als er nu echt iets fout gaat, dan krijgen wij de schuld. ”

Net buiten de moskee diept Zain Sayed Mohamed onder een stapel geel gekleurde T-shirts van het nationale voetbalelftal van Zuid-Afrika zijn mobiele telefoon op. „Kijk hier”, zegt hij, wijzend op een ietwat cryptische sms gericht aan de nationale radiozender SAFM. „Wie boos is over Zapiro moet dat de radio laten weten. Zo doen we dat in Zuid-Afrika, langs democratische weg. Wie denkt dat het WK door deze rel verstoord zou worden, heeft niets van de islam begrepen.”