En het dansen gaat door

187831988In het Fomenko-theater trad gisteren tijdens het Intradance Festival het beroemde gezelschap voor moderne dans van Rusland op: het Theater Provinciale Dansen uit Jekaterinburg. Onder Nederlandse leiding. Het was een samenwerking die briljant uitpakte.

Op initiatief van de culturele vertegenwoordigingen van de EU-landen in Rusland, waaronder het Goethe Instituut, de British Council en de culturele afdeling van de Nederlandse ambassade, was er vorig jaar een ‘tender’ gehouden voor Europese choreografen. De winnaar zou met de Russische groep een ballet mogen maken. De Nederlandse inschrijving won: Johan Greben en Uhri Ivgi mochten aan de slag. Het resultaat van die Nederlands-Russische samenwerking, de choreografie  ’Lied niet over de liefde’ was verbluffend. Het kritische Moskouse publiek was uitgelaten over het stuk, dat in december al in Jekaterinburg in première ging en nu dus ook dansminnend Moskou veroverde.

Moderne dans is een zeldzaamheid in Moskou, waar het toch vooral draait om het Bolsjoj Ballet, dat als pronkjuweel van de Russische kunsten door de staat wordt gefinancierd. Voor een gezelschap als dat uit Jekaterinburg, dat samen met moderne dansgroepen uit de andere Oeral-steden Perm en Tsjeljabinsk, tot de top van dansend Rusland behoort, gelden andere normen: die van de armoede. Twee dagen voor de première in december werd de groep door de lokale overheid van Jekaterinbrug bijna uit zijn repetitieruimte gegooid. Een brief van de Nederlandse cultureel attaché aan de gouverneur, waarin het belang van de groep en de pr-waarde voor de stad als Jekaterinburg werden onderstreept,  kon een ramp op het nippertje voorkomen. Over de salarissen van de dansers zullen we het maar helemaal niet hebben. De dansers, die overal in de wereld furore maken, verdienen amper genoeg om de huur van  te kunnen betalen.

‘Lied niet over de liefde’ ging over onderdrukking en vrijheid. Toen het doek opging, hingen zeven dansers opgevouwen in grote schommels. Een voor een ontwaakten ze, als vlinders die uit hun cocon breken. Vervolgens tuimelden ze op de grond waar ze zich gezamenlijk in wilde kruipbewegingen in het gelid formeerden. De associatie met de onderdrukking van het Russische volk onder het communisme was gelegd. De Goelag rees op, de beklemmende grauwe sfeer uit het werk van beeldend kunstenaar Ilja Kabakov, van Solzjenitsyns Ivan Denisovitsj, van de verhalen van Varlam Sjalamov.

Het geweld van de onderdrukking ging over in een heroïsche vrijheidsstrijd die eindigde in een overwinning op het kwaad en de vraag wat er nu met die nieuwe vrijheid moest gebeuren. De duetten waarin dit werd uitgedrukt waren ontroerend intiem, van de groep bleef uiteindelijk een wanhopig individualisme over, dat zijn weg zocht in een nog altijd gewelddadige wereld.

De samenwerking tussen Ivgi, Greben en de Russische dansers verliep soepel. ,,Meestal zijn cultuurverschillen een probleem bij zo’n samenwerking”, vertelde Johan Greben na afloop van de voorstelling. ,,Maar hier verliep alles vanaf het begin heel soepel.”

Uhri Ivgi was vooral onder de indruk van de discipline van de zeven Russische dansers, merendeels vroege twintigers. ,,Ze werken zo hard, gedisciplineerd en fanatiek”, zei hij. Dat was volgens hem ook het grote verschil met Nederland, waar de ontwikkeling van het ego de discipline vaak in de weg staat.

IMAG0089Met zijn allen gingen we daarna met de metro naar club Masterskaja, schuin tegenover het hoofdkwartier van de FSB. Daar was het tot twee uur vannacht feest, om de overwinning van de kunst te vieren. En natuurlijk werd er weer gedanst, maar nu in de discotheek.