Toename malaria door broeikaseffect is makkelijk te stoppen

De vrees dat malaria wereldwijd toeneemt door de opwarming van de aarde is ongegrond. Een matige intensivering van de bestrijding houdt de door warmte beter groeiende malariaparasiet makkelijk onder de duim. Dat concluderen Britse, Amerikaanse en Keniaanse onderzoekers (Nature, 20 mei).

Zij bekritiseren daarmee onder andere de Wereldgezondheidsorganisatie, een werkgroep van het internationale klimaatpanel IPPC en de Amerikaanse Environmental Protection Agency die eerder allemaal op grond van modelberekeningen waarschuwden voor toename van malaria door de opwarming ten gevolge van het broeikaseffect.

Malariabestrijding is al snel honderd keer effectiever dan de dreigende toename door de globale opwarming, schrijven de onderzoekers. Zij vergeleken de wereldwijde verspreiding van malaria rond 1900 met de situatie in 2007. Het staat buiten kijf dat in die eeuw de gemiddelde temperatuur toenam, maar desondanks nam de verspreiding van en de ziektelast door de malariaparasiet fors af, vaak met een factor 10 tot 100.

Probleem is dat de modelberekeningen aan de malariatoename door de opwarming worden gedaan terwijl alle andere factoren constant blijven, of geen invloed hebben, vatten de onderzoekers hun kritiek samen. Maar die ‘andere factoren’ veranderen wel en hebben invloed.

De sociaal-economische verbeteringen en nieuwe inzichten in de malariabestrijding (bestrijdingsmiddelen, medicijnen, geïmpregneerde netten) zorgden voor flinke afname.

Dat neemt niet weg dat de malariabestrijding bedreigingen kent. Waar oorlog en economische recessie heersen nemen infectieziekten vrijwel altijd toe. En de malariaparasiet dreigt resistent te worden tegen de gangbare medicijnen.

In dezelfde Nature waarin de invloed van de opwarming op malaria wordt weggeredeneerd staan twee onderzoeken van grote zoektochten naar nieuwe malariamedicijnen. De ene groep testte van alle twee miljoen chemische stoffen uit de ‘chemische bibliotheek’ van farmaciebedrijf Glaxo Smith Kline (GSK) of ze de groei van de malariaparasiet in mensenbloed remmen. Er rolden er een stuk of 150 uit met veelbelovende eigenschappen. Een ruimere selectie van 11.000 verbindingen die iets deden tegen de parasiet heeft GSK, met alle documentatie, vrijgegeven voor wie er verder onderzoek aan wil doen.

De andere groep gebruikte een bibliotheek van 310.000 chemische stoffen, vond 172 groeiremmende stoffen, stelde van de meeste ook al vast hoe ze de parasiet verlammen en demonstreerde de werking als medicijn van één verbinding in een muis met malaria. Wim Köhler