Goed idee van ons in 1983, niet meegaan met D-mark

Toen ik in 1982 fractievoorzitter van het CDA in de Tweede Kamer werd, stonden wij voor de zware taak de overheidsfinanciën weer op orde te brengen en onze internationale concurrentiekracht te repareren. Om dat proces te versnellen heb ik er in 1983 krachtig voor gepleit om niet volledig mee te gaan met de Duitse revaluatie van de D-mark. Dat werd beschouwd als heiligschennis in de kerk van de financiële wereld. Ruud Lubbers en mij werd dan ook voorspeld dat Nederland daarvoor nog vele jaren door de financiële wereld zou worden gestraft. En omdat bankiers nu eenmaal altijd gelijk hebben, bestaat dat beeld tot op de dag van vandaag.

Zo schrijft Menno Tamminga in NRC Handelsblad van 15 april: ”Eén keer, in 1983, dachten politici het beter te weten door de gulden te verzwakken tegenover de mark. De financiële markten straften dat af door Nederland nog jarenlang een hogere rente te berekenen. Goedkoop was duurkoop.” Echter, in de vijf jaar die voorafgingen aan 1983 lag de lange rente in Nederland gemiddeld ca. 1,3 procent boven het Duitse niveau. In de vijf jaar die volgden op 1983 lag diezelfde lange rente nauwelijks 0,2 procent boven het Duitse niveau. Zowel in 1983 als in 1984 bedroeg het verschil niet meer dan 0,1 procent; dat is zelfs minder dan nu. Interessant is ook dat de groei van ons bbp in de vijf jaar die voorafgingen ongeveer 0,5 procent beneden het Duitse niveau lag en in de vijf jaar daarna op het Duitse niveau. Dat zou erop kunnen wijzen dat het achterblijven bij de Duitse revaluatie geholpen heeft om ons groeitempo weer wat op te krikken.

Het renteverschil tussen Duitsland en Nederland was na 1983 dus niet groter maar juist spectaculair kleiner geworden. De meest voor de hand liggende verklaring daarvoor is dat het vertrouwen van de financiële wereld in de Nederlandse economie groeide door het krachtige herstelbeleid dat het eerste kabinet-Lubbers voerde. In dat kader bestond er kennelijk voldoende begrip voor het besluit om de Duitse revaluatie niet volledig te volgen.