Angsten bezweren

Is de campagne alweer hervat? Mij was het eerlijk gezegd niet opgevallen. Tot nu toe heb ik politici vooral zien doorgaan met wat ze toch al deden. Ze twitteren een beetje over het nieuws (‘Zou Jack al een nieuwe adjudant hebben?’); doen hier en daar een moreel appèlletje (‘Journalisten moeten hun verantwoordelijkheid nemen!’); leven intens mee met een ramp (‘Sterkte met de media, Ruben!’); maken elkaar de bekende verwijten (‘PvdA herziet plannen. Stelletje draaiers!’); verzinnen een paar nieuwe oneliners (‘Stem Paarse Pechtold!’) en laten af en toe een ludiek proefballonnetje op (‘4 mei moet altijd een vrije dag zijn!’). Zo bekeken was de campagnestop na Tripoli zeer vergelijkbaar met de staking van de schoonmakers: je merkt er niet zoveel van, behalve dat de troep steeds groter wordt.

Politics as usual, kortom.

Het enige verschil is dat er nu alleen nóg meer wordt gepraat over zaken waarvan niemand echt verstand heeft. Het gerucht gaat dat Job Cohen niets van de economie begrijpt, maar ik vraag me af: wie wél dan? Er wordt met miljarden gegooid, met procenten gegoocheld, met berekeningen gezwaaid – en de conclusie luidt steevast: ons plan is fantastisch en dat van hun waardeloos. Maar bij ieder plan is wel een bijbehorend planbureau te vinden dat het omgekeerde beweert, zoals er ook altijd een deskundige uit de la te trekken is die dat planbureau weer niet gelooft. Slechts één ding lijkt een onmiskenbare zekerheid: hoe hoog de werkloosheid ook oploopt, economen verliezen hun baan nooit.

Kwestie van de juiste modellen kiezen.

Voor zover ik – als leek – begrepen heb, staan we er in ieder geval niet best voor. De keuze is: gaan we de economie nu kapot bezuinigen of laten we hem straks failliet gaan? Als kiezer kun je op 9 juni hoogstens aangeven door wie je het liefst kaalgeplukt wordt – de onzichtbare hand van de markt of de graaiende hand van de overheid.

Fijne dag nog.

Op zo’n moment is het een hele geruststelling om de Libanese filosoof Nassim Taleb te lezen. Niet dat je er veel wijzer van wordt, maar je weet tenminste waarom: economie is geen wetenschap en de economie geen controleerbaar experiment, zegt hij. Zodra ergens een bom afgaat of een revolutionaire ontdekking wordt gedaan, verandert alles. Economische voorspellingen, stelt Taleb, zijn dan ook vooral bedoeld om „angsten te bezweren”, niet om „beleid op te baseren”. Of simpeler gezegd: al die begrotingen zijn maar voor de show. Dat voelt, gek genoeg, als een hele opluchting.

Kunnen we vrolijk verder met campagnevoeren.