tijdschrift

Elsevier. Ons Zuid-Afrika. 98 blz. € 8,95

Een gedachtespel: stel dat Elsevier in 1984 een special over Zuid-Afrika had uitgegeven. Ons Zuid-Afrika heet de uitgave en er staan heroïsche schilderijen in van Jan van Riebeeck, een interview met oud-minister van Buitenlandse Zaken Pik Botha, een portret van ‘superster’ en ‘nobele wilde zonder tafelmanieren’ Paul Kruger, natuuropnamen, een stuk over Kaapwijn door wijnkenner Nicolaas Klei, een verhaal over ‘het betoverende dorpje Riebeek Kasteel’ waar Nederlanders zich vestigen, een schets van het Afrikaans, die ‘volwaardige Germaanse taal met een vaak betoverende woordenschat’, en portretten van Afrikaners van Nederlandse herkomst: zoals Ton en Conny, pootjebadend in het zwembad, die zich wel zorgen maken over de politieke situatie, maar ‘Onze tijd zal het wel duren’.

Een steen door de ruiten van de redactionele burelen zou het gevolg zijn geweest. Maar de tijden zijn gelukkig veranderd, zij het dat deze nostalgie vanuit een soort Vlaams-Dietsch-Afrikaanse gedachte nog steeds opvalt. Er staat trouwens meer in deze glossy: een interview met schrijfster Antjie Krog, van wie Niets liever dan zwart onlangs uitkwam. Ze wordt neergezet als ‘het geweten van Zuid-Afrika’ en haar reportage over de Waarheids- en Verzoeningscommissie wordt in het blad getipt als belangrijke ‘Fictie’. Natuurlijk is er ook aandacht voor Nelson Mandela, de verzoener die ‘te weinig radicaal is voor de townships en krottenwijken, waar het armoedeprobleem nog net zo omvangrijk is als twintig jaar geleden’, aldus Fred de Vries in een goed stuk. ‘Buitenlanders willen twee soorten artikelen: aan de ene kant het verhaal van Nelson Mandela en de happy vibe van de zwarten [...] aan de andere kant: de situatie is hier hopeloos. Ik kan ze allebei leveren’, zegt schrijver Rian Malan tegen Fred de Vries. Elsevier koos voor een derde variant: (economisch) optimisme.