Suriname vermijdt eigen littekens

Veel Surinaamse kiezers zijn het recente, militaire verleden van het land beu. Vooruitgang is wat de jonge aanhangers van NDP-leider Desi Bouterse willen horen.

„Zie je deze schotwonden en littekens?”, zegt Ronald terwijl hij naar zijn getekende benen wijst. „Daar is Ronnie Brunswijk verantwoordelijk voor.”

Op een straathoek in zijn wijk Flora in Paramaribo vertelt de 52-jarige oud-militair spontaan zijn levensverhaal. Hoe hij gewond raakte in de Binnenlandse Oorlog (1986-1992) tijdens een verrassingsaanval van het Junglecommando van Brunswijk. „We waren met vijf soldaten. Twee hebben de schietpartij overleefd. Ik was een van hen.”

Sindsdien kan Ronald niet meer tegen knallen, onweer en vuurwerk. Zelfs als hij iemand hoort schreeuwen, kan hij volledig doorslaan. Oud-militairen zoals hij zijn nooit behandeld tegen posttraumatische stress. „Veel van mijn vrienden zwerven op straat, zijn aan de drank geraakt of slaan hun vrouw.”

Zelf dobbelt Ronald voor geld. Bij de aanstaande parlementsverkiezingen op 25 mei stemt hij op Desi Bouterse: voor hem de bevelhebber voor wie hij in de jaren negentig vocht, voor veel jonge Surinamers de populaire leider van de Nationale Democratische Partij (NDP), onderdeel van de Mega Combinatie.

De verhalen van getraumatiseerde ex-militairen zijn niet opgetekend in Surinaamse geschiedenisboeken. Ook de Decembermoorden van 1982, toen onder leiding van Bouterse vijftien critici werden geëxecuteerd in Fort Zeelandia, zijn geen vast onderdeel van het curriculum. De meeste Surinamers zijn na die tijd geboren en hebben weinig binding met het recente, militaire verleden: de Sergeantencoup van Bouterse in 1980 en zijn staatsgreep in 1990 met een simpel telefoontje naar de regering.

„Over de slavernij, die twee eeuwen geleden plaatsvond, maken Surinamers zich drukker dan over wat er twintig jaar geleden is gebeurd”, concludeerde een historicus onlangs op de Surinaamse televisie.

De huidige president Ronald Venetiaan van het politieke blok Nieuw Front brengt de „mensenrechtenschendingen” van Bouterse in de campagne wél naar voren. Hij weigert ook pertinent met de oud-legerleider te debatteren. „Ik ga niet om de tafel zitten met iemand die vrienden van mij heeft vermoord en verantwoordelijk is voor een van de zwartste bladzijden uit onze geschiedenis”, zei Venetiaan eerder.

Maar dat Bouterse nog altijd hoofdverdachte is in het lopende Decembermoordenproces – en een veroordeeld drugshandelaar – deert zijn aanhangers niet. Voor hen is hij de nationalist die Suriname naar grote hoogten kan brengen, strafblad of niet. Ze zijn het verhaal over de mensenrechtenschendingen beu.

Het Nieuw Front speelt in op de angst bij ondernemers, zeker uit Nederland, dat de internationale reactie op grote verkiezingswinst voor de omstreden Bouterse de economie zal schaden. De verenigde partijen hameren erop dat zij stabiliteit brachten na jaren van corruptie en wanbeleid door ex-president Jules Wijdenbosch.

Vervolg Suriname: pagina 5

Kloof arm en rijk groeit in Suriname

De Surinaamse dollar is al enkele jaren redelijk stabiel. Grote schulden aan bijvoorbeeld Brazilië zijn afbetaald zodat Suriname weer kredietwaardig is. Buitenlandse investeerders, vooral Nederlandse bedrijven, hebben de sprong overzee durven wagen.

De groeiende welvaart is te zien in een wijk als Uitvlugt in Paramaribo. Hier luncht de nieuwe elite in de hypermoderne Hermitagemall en vind je dure merkspijkerbroeken en hippe tassen uit New York. Op de parkeerplaats staan grote SUV’s. Heb je geld, dan is alles mogelijk in Suriname.

„De Surinaamse economie groeit ieder jaar met bijna zes procent”, zegt Winston Ramautarsingh van de Vereniging van Economisten in Suriname (VES). „We hebben de afgelopen vijf jaar meer verdiend met de export van onze mineralen, met bauxiet, aardolie en goud. De prijzen waren hoog. Daardoor hebben we meer kunnen importeren en is hier nu van alles te koop. Wel voor pittige prijzen, en omdat de lonen niet zijn meegegroeid, profiteren vooral rijken van het aanbod. De middenklasse groeit, maar een alsmaar grotere groep armen wordt steeds ontevredener.”

Mensen als oud-militair Ronald moeten rondkomen van negenhonderd Surinaamse dollar (250 euro) per maand. Zij zijn aangewezen op de Chinese supermarkten die overal uit de grond schieten. Daar koop je goedkope kleding en namaak Gucci-tassen. Al maken de Surinamers zich wel druk over de opmars van de Chinezen, die ook de bouwsector domineren.

Volgens econoom Ramautarsingh moet Suriname de eigen productie op gang brengen. Vooral de landbouwsector is nog een onontgonnen sector. „Wat mij betreft mogen de Chinezen ons daar een handje bij helpen, want in het opzetten van grote landbouwbedrijven zijn ze goed’’, zegt hij. „Suriname moet meer voedsel produceren. Ons land is vijf keer grotere dan Nederland en je hoeft maar iets in de grond te stoppen of het groeit als kool. Dit land heeft potentie genoeg.’’

Dat is deze dagen ook de vaste boodschap van Bouterse. En die boodschap slaat aan. De NDP lijkt bij de verkiezingen op een grote overwinning af te steven.

Oud-militair Ronald: „Ik heb gevochten voor Bouterse tegen Brunswijk, en ik heb van dichtbij de moorden in 1982 meegemaakt. Misschien is Bouterse verantwoordelijk, maar wie is hier in Suriname zonder schuld? President Ronald Venetiaan wordt de man met de tien schone vingers genoemd. Vuile nagels heeft hij zeker. Hij werkt samen met corrupte politici. Zoals Brunswijk, die ook veroordeeld is, en zoveel misdaden tijdens de Binnenlandese Oorlog heeft begaan. Maar daar hoor je niemand over.”