Orde en regelmaat bij een monomane junk

Hester Carvalho:De liefhebber Nieuw Amsterdam, 173 blz. €16,50 ***

Voor boek- en muziekwinkels zijn krantenrecensies een goede indicatie voor wat ze aan voorraad in huis moeten halen. De precieze inhoud van een bespreking doet er niet zoveel toe – ze kennen de clichés van de recensententaal en prikken er doorheen. Hester Carvalho, muziekrecensent van deze krant, toont de nodige zelfrelativering door in haar debuut De liefhebber de hoofdpersoon, een boekverkoper, op de automatische piloot de boekenbijlagen te laten doorbladeren: ‘Bovenaan staat een stuk over de nieuwe detective van Richard Price. De recensent schrijft: „Het verhaal is snel en opwindend, maar de karakters blijven schetsmatig. Dat is jammer, want de wereld van malafide agenten is intrigerend genoeg.” Ik haal m’n agenda uit mijn zak en schrijf ‘5x Price’ bij dinsdag.’

Dat is geestig als je weet dat Carvalho zelf recensent is, en het automatisme waarmee boekverkoper Morris Haasbroek deze handeling uitvoert is typerend voor de roman. Steeds volgen we Morris in zijn dagelijkse routines, verder komen we niet zoveel van hem te weten. Spanning komt wanneer Morris van een keurige hardwerkende burger verandert in een monomane junk. Opvallend genoeg maakt dat weinig verschil. Dat komt natuurlijk vooral door het perspectief dat Carvalho ons op zijn leven biedt, namelijk: de wereld van de drugsverslaving en -handel staat heel dichtbij de wereld van orde en regelmaat. Maar de manier waarop ze dat doet gaat ten koste van de nodige inzichten in Morris’ karakter. Dat drugsverslaving je van binnen kan uithollen, kan je je voorstellen, maar Carvalho’s hoofdpersoon was al zo vóór hij verslaafd werd.

Misschien is dat precies het punt en ligt het motief voor Morris’ verslaving in het feit dat hij zijn leven als leeg ervaart, maar het effect blijft hetzelfde, namelijk dat je als lezer een totaal ongrijpbare ‘man zonder eigenschappen’ volgt. Als er dan verder niets gebeurt wat deze karakterloosheid wat meer contouren geeft, dreigt het moment te komen dat je je interesse verliest. Zo blijft de relatie tussen Morris en zijn Amerikaanse vriendin Sunny eigenlijk de hele roman een raadsel. Morris en Sunny beginnen gezamenlijk aan de crack, gaan samen op drugssmokkelreis, maar nergens zijn er echt onderlinge spanningen, beïnvloeding of intieme momenten te merken.

Het kan dat Carvalho hiermee wederom de afstomping van haar hoofdpersonen wil laten zien, maar dat heeft ze dan zo subtiel gedaan dat het gevaar dreigt dat de roman zelf als vlak overkomt. De korte, afgemeten zinnen waarin we die belevingswereld krijgen voorgeschoteld zorgen voor een roesachtig ritme – en vormen zo een mooie non-verbale illustratie van wat er letterlijk met Morris gebeurt. Dat is het sterkste aspect van Carvalho’s debuutroman, die meer leemtes achterlaat dan dat ze opvult. Of laat ik het anders formuleren: het verhaal van de De liefhebber is snel en flitsend, maar de karakters blijven schetsmatig. Dat is jammer, want de wereld van de drugshandel is intrigerend genoeg.

Ewoud Kieft