Iedereen wil graag zijn verhaal kwijt

Voor Life Streaming brengt Dries Verhoeven mensen met elkaar in contact.

26 deelnemers, 8.000 kilometer van hier, praten met het publiek in Utrecht.

Hoe verhouden we ons tot de wereld en elkaar? Die vraag staat centraal in Life Streaming, de nieuwe voorstelling van Dries Verhoeven, die te zien zal zijn op het Utrechtse Festival aan de Werf. Verhoeven (1976) boekte internationaal succes met indrukwekkende ervaringstheatervoorstellingen als U bevindt zich hier (2007) en Niemandsland (2008).

De theatermaker was vorig jaar, mede dankzij stichting HIVOS, ‘artist in residence’, in een land 8.000 kilometer van hier, waarover in het belang van de voorstelling niet te veel kan worden gezegd. Maar in plaats van alleen daar iets te maken met en voor de plaatselijke bevolking wilde Verhoeven een connectie met een Nederlands publiek tot stand brengen. „In mijn ontmoetingen met mensen daar stuitte ik op vragen, die ik wil delen met toeschouwers hier.

„Verwoesting en dood zijn bijvoorbeeld heel normaal in dat land, mensen zijn gewend ernaast en ermee te leven. Dat riep bij mij de vraag op hoe wij ons eigenlijk verhouden tot verwoesting en vergankelijkheid – wij houden ze het liefst buiten beeld; begraafplaatsen hebben we bijvoorbeeld naar de randen van de stad verbannen. Waar komt dat ongemak rond sterfelijkheid vandaan? Zulke vragen wil ik delen met de toeschouwers.”

Een onderwerp van onderzoek was voor Verhoeven ook het ongemak van westerse toeristen bij contact met inwoners van derdewereldlanden. „Iemand daar vertelde me op een gegeven moment zomaar dat zijn hele familie dood was. Ik zag daar meteen een hulpvraag in, wilde die man geld geven. Maar in gesprekken kwam ik erachter dat het voor de mensen daar simpelweg fijn is om hun verhaal eens kwijt te kunnen. Bij elkaar kunnen ze dat niet, want er is altijd wel iemand die nog iets veel ergers heeft meegemaakt.”

Wij verwarren zo contact dat je mogelijk kan verrijken heel snel met een hulpvraag, constateerde Verhoeven. „Kunnen we kijken zonder schuld? Dat is een belangrijke vraag in de voorstelling.”

26 deelnemers vond Verhoeven in dat andere land. Mensen die geïnteresseerd zijn in contact met Nederlanders, Engels kunnen schrijven en een computer kunnen bedienen. Zij staan via internet live in verbinding met het publiek in Utrecht. Voor de communicatie kregen ze ‘handvaten’ van Verhoeven. „Ik wilde bepaalde thema’s bespreken, dus de inhoud van de conversatie is deels gestuurd. Maar het mag niet te theatraal worden. De kracht van de ontmoeting moet echt zijn – als je het idee hebt dat je met een acteur praat, raak je het contact juist kwijt.

„We hebben wel theatrale ingrepen gedaan; kleine dingen die tijdens de voorstelling gebeuren en de toeschouwers meer in die andere wereld brengen. Maar ik vraag me af en toe wel af hoe theatraal dit stuk nog is.”

Het bespreken van de thema’s die aan bod moesten komen leidde soms tot discussies. „Het is een trots volk, zij wilden het hebben over dingen waar ze trots op zijn in hun land. Soms hadden ze moeite met een zin die ik in het stuk wilde hebben. „Dat geeft een verkeerde indruk”, zeiden ze toen, „dan komen er geen toeristen meer”.

Verhoeven merkte dat de vragen die hij had, over omgaan met dood, met verwoesting, soms lijnrecht tegenover hun levenshouding staan. „Zij weten zich heel goed te voegen naar het leven. Ik vroeg waarom ze geen dijken hebben bijvoorbeeld. Dan is het antwoord: de zee neemt veel, maar geeft ons ook veel.”

Het accepteren van grote krachten waar je geen invloed op hebt, is ook wat Verhoeven zelf heeft moeten leren. Afgelopen week lukte het steeds niet de internetverbinding tot stand te brengen. Try-outs gisteren werden afgelast – het is afwachten of de première vandaag kan doorgaan. „Het onderwerp van de voorstelling haalt de voorstelling in. Het is wrang: wil je een voorstelling maken over verbinden, krijg je steeds de mededeling: geen verbinding.”