Geketende banken

Ruim anderhalf jaar nadat de val van de Amerikaanse zakenbank Lehman een infarct veroorzaakte van het wereldwijde financiële systeem, is de eerste majeure wetgeving die de banksector moet behoeden voor een herhaling, dichtbij. De Amerikaanse Senaat nam vannacht een wetsvoorstel aan dat een verregaande hervorming van banken beoogt.

Er komt een nieuw agentschap in de Verenigde Staten dat de belangen van consumenten in de financiële sector moet bewaken, een beter gecoördineerd toezicht, snelle procedures voor het uit de markt nemen van falende banken en een doorzichtiger handel in financiële derivaten. Ook dienen de banken een plan te hebben hoe zij moeten worden ontmanteld als ze in crisis raken. En het belangrijkste: het handelen voor eigen rekening en risico wordt goeddeels verboden voor banken waar de burgers hun geld aan toevertrouwen.

Het wetsvoorstel moet nog in een soortgelijk voorstel van het Huis van Afgevaardigden worden geschoven voordat president Obama er na een gezamenlijke stemming op 4 juli een wet van kan maken. Er kan dus nog van alles gebeuren. Maar het staketsel staat en dat is een welkome gebeurtenis.

De VS lopen hiermee voor op Europa, dat nog in een complex onderhandelingsproces verwikkeld is. De rechtszaak tegen de zakenbank Goldman Sachs en de noodzaak die Amerikaanse politici voelden om met het oog op de Congresverkiezingen dit najaar hard op te treden tegen Wall Street, hebben wonderen gedaan. In de EU gaat dat minder gemakkelijk. Hier staat het continent vaak tegenover het Verenigd Koninkrijk met zijn grote financiële sector en aanhangende belangen. Al schikte de nieuwe premier Cameron deze week wel in bij reguleringsvoorstellen rond speculatieve hedge funds.

Nationale of regionale initiatieven om de financiële sector aan banden te leggen zijn onvermijdelijk. Het is onmogelijk om wereldwijd een nieuw systeem van regulering uit de grond te stampen, en dat vervolgens overal parlementair goedgekeurd te krijgen. Maar ook al loopt het proces van onderop, internationale coördinatie is wel gewenst. Banken moeten een gelijk speelveld hebben en verschillen in wet- en regelgeving mogen niet worden uitgebuit.

De top van de G20, eind juni in Canada, is een goede gelegenheid om de verschillende plannen naast elkaar te leggen en te coördineren. Tegelijkertijd zullen ook de kapitaalseisen aan banken worden opgeschroefd en gemoderniseerd. Dat gebeurt bij het zogenoemde G10-overleg in Bazel, waarvan Nederlandsche Bankpresident Wellink voorzitter is.

Een gebrek aan daadkracht lijkt, mede ingegeven door de eurocrisis, omgebogen te worden in een behoefte aan snelle en tot de verbeelding sprekende resultaten. Dat er vaart zit in het proces, is gunstig. Maar het risico bestaat dat banken nu bedolven worden onder regels die hun functioneren sterk belemmeren. De financiële sector mag terecht op weinig sympathie rekenen. Maar zij is wel van belang om het productieve deel van de economie goed te laten functioneren.