Bacterie leeft met kunstmatig DNA

In het lab van bioloog Craig Venter leven sinds kort bacteriën waarvan het DNA volledig door mensen is gemaakt. Dit schrijft Venter vandaag in Science. Het is een technisch hoogstandje dat de weg opent naar genetisch veel radicaler gemanipuleerde organismen dan tot nu gebruikelijk zijn.

Het is het voorlopig hoogtepunt in een wetenschappelijke ontwikkeling waarbij biologen zelf DNA chemisch samenstellen. Al eerder slaagden wetenschappers erin een (kleiner) genoom van een bacterie te synthetiseren, maar dat werd niet in een levende bacterie geplaatst. De ‘nieuwe’ bacterie kan zich delen en is niet te onderscheiden van andere bacteriën – op een paar expres toegevoegde ‘DNA-watermerken’ na.

Het gesynthetiseerde DNA dat in de bacterie is geplaatst, is nu nog een precieze kopie van een bestaand genoom. Maar in de nabije toekomst zullen daarin naar believen wijzigingen worden aangebracht die verder gaan dan verandering van enkele tientallen genen zoals nu gebeurt bij ‘traditionele’ genetische modificatie. Het nu in de bacterie geplaatste kunstmatige genoom bestaat uit zo’n duizend genen en een miljoen baseparen.

Het gaat niet om de creatie van nieuw, synthetisch leven, maar de manipulatie van bestaand leven. Alleen het DNA is mensenwerk en dat vormt slechts 1 procent van het droge gewicht van een cel. Het genoom is geplaatst in een levende cel inclusief de complexe celmachinerie (waarvan het DNA het receptenboekje is). Het namaken van de complete celmachine is nog verre toekomstmuziek.