Spannend dankzij klassieke methodes

The Ghost Writer

Regie: Roman Polanski. Met: Ewan McGregor, Pierce Brosnan. In: 31 bioscopen. ****

Een Aziatische hulp in de huishouding staat buiten wat bladeren op te vegen, maar de harde wind doet ze steeds opnieuw wegwaaien. Dit tafereel keert een aantal keren terug in de achtergrond van het beeld in Roman Polanski’s thriller The Ghost Writer. Het subtiel verstopte detail bevat de kern van de film: wat we ook doen, hoe goed onze bedoelingen ook zijn, ze zijn vergeefs. Krachten groter dan wij hebben het voor het zeggen, of we dit nu een wreed, absurd universum noemen dat met ons speelt of onzichtbare politieke machinaties waarop niemand grip heeft.

Het weer speelt sowieso een sfeerbepalende rol in The Ghost Writer. De film begint in regenachtig Londen, als een ghost writer (Ewan McGregor) zijn nieuwe opdracht binnenhaalt. Hij moet de saaie memoires van de Britse ex-premier Adam Lang (Pierce Brosnan) herschrijven en toegankelijker maken voor een groot publiek. Daarvoor gaat hij naar Martha’s Vineyard, een geïsoleerd Amerikaans elite-eiland. Ook hier zijn de luchten grijs, is het winterskoud en waait het constant. De permanent bewaakte Lang woont er in een kil modernistisch huis, met grote ramen die uitzicht hebben op een woeste zee.

Lang wordt door het Internationale Strafhof aangeklaagd voor misdaden tegen de menselijkheid. Toen hij premier was, leverde hij terroristen uit aan de CIA voor ‘waterboarding’. Door die aanklacht kan hij Amerika niet meer verlaten. Zodra hij op het vliegtuig naar Groot-Brittannië stapt, loopt hij kans te worden gearresteerd. Een situatie die erg op die van Polanski zelf lijkt en door hem ook is aangehaald in interviews. Sinds zijn arrestatie in Zwitserland voor een oude zedenzaak heeft hij huisarrest.

Eenmaal op het eiland komt de arrogante en goedgebekte schrijver terecht in situaties die steeds ingewikkelder worden. De enige manier voor hem om het kluwen te ontwarren is zelf op onderzoek uitgaan. Want is zijn voorganger echt door een ongeluk om het leven gekomen? En wat is precies Langs rol in de relatie tussen CIA en Britse regering? Het wordt er allemaal niet helderder op als Langs vrouw Ruth (mooie rol van Olivia Williams) hem probeert in te palmen en hij wordt lastiggevallen door een demonstrant. Door consequent het verhaal vanuit het gezichtspunt van de schrijver te vertellen, ontdekt de toeschouwer tegelijk met hem hoe de vork in de steel zit. Een klassieke vertelmethode die Polanski efficiënt gebruikt om suspense te genereren.

Naast het superbe gevoel voor atmosfeer dat Polanski aan de dag legt, bevat The Ghost Writer spannende scènes, zoals het hoort in een (Hitchcockiaanse) thriller. Vooral de scène waarin McGregor in de auto van zijn voorganger diens eerdere dodenrit dunnetjes overdoet, is gedenkwaardig. Achtervolging brengt hem terug naar het eiland, waar niet alleen herfstbladeren vrij spel hebben. Daar komt hij nog wel achter.

André Waardenburg