Nederlands kunstgras in Zuid-Afrika

De velden van enkele stadions in Zuid-Afrika zijn niet geschikt voor een WK. Een Nederlands bedrijf biedt hulp: kunstgrasvezels in een natuurlijke mat.

Erik Oudshoorn

De internationals van onder meer Italië, Argentinië en Ivoorkust spelen tijdens het komende wereldkampioenschap voor het eerst in de historie van het WK voetbal op kunstgras. Het Nederlandse bedrijf Desso bewerkt momenteel de velden van de stadions in Nelspruit (Mbombela) en Polokwane (Peter Mokaba Stadion) met kunstsprieten.

Bij het zogenoemde Grassmastersysteem worden door een machine om de twee centimeter, twintig centimeter diep in de grond, in totaal ongeveer twintig miljoen vezels in een natuurgrasmat geïnjecteerd. Niet alleen veel clubs in de Engelse Premier League, maar ook Amerikaanse, Spaanse, Duitse en zelfs tal van Nederlandse amateurclubs beschikken over een dergelijk veld. Het systeem bestaat al achttien jaar. Er zijn over de hele ongeveer 250 van dit soort velden. Het veld bestaat na bewerking voor 97 procent uit natuurlijk gras en drie procent kunst.

Stef Kranendijk van Desso legt uit wat de voordelen zijn van Grassmaster. „De wortels van natuurgras wentelen zich diep om het kunstgras heen, waardoor de velden vele malen sterker worden. Bij slidings ondergaan ze minder schade. Bovendien herstelt de mat sneller. Het kunstgras steekt maar een klein stukje boven de grond uit. Dat zie je pas terug op een afgetrapt trainingsveld.”

Er zitten nog wel enkele haken en ogen aan dit procedé. De kostprijs van een met kunstvezels geïnjecteerd veld kan variëren van drieënhalve ton tot een miljoen euro, afhankelijk van zaken als drainage en veldverwarming. Voor stadions die evenementen organiseren en daarvoor de grasmat verwijderen, wordt het plaatje te kostbaar. Vorig jaar ontstond in de Engelse media een polemiek over het gras van Wembley. Naar aanleiding van de Cup Final sprak Arsene Wenger, manager van Arsenal, schande van de kwaliteit van het speelveld. Hij begreep niet dat in een stadion, dat 870 miljoen euro heeft gekost, de grasmat er net zo uitziet als twintig, dertig jaar geleden. Wenger brak een lans voor Grassmaster dat tevens in het Emirates Stadium van Arsenal wordt gebruikt. „Want op het huidige veld gaat ook het Engels elftal slechter spelen.” Maar Wembley had een popconcert van AC/DC op de agenda staan en een rallycross. Het injecteren van kunstgras is dan geen optie. De meeste Premier-Leagueclubs benutten hun stadions echter alleen voor voetbalwedstrijden en kunnen dus zonder hoge kosten wel gebruik maken van het procedé. Er moet verder goed gelet worden op een juiste onderbouw voor de afwatering, hetgeen bij SC Heerenveen niet was gebeurd waardoor het veld daar verwijderd moest worden. Sommige andere clubs vinden de bovenlaag wat hard. De Kuip in Rotterdam had hetzelfde probleem met concerten als Wembley en stopte ook met het systeem, voorlopig althans.

Desso injecteert liever een kaal veld voordat het wordt ingezaaid. Daarnaast zijn niet alle natuurgrassoorten geschikt. Dat is een van de redenen waarom het bedrijf het Ellis Park stadion in Johannesburg, ondanks een officiële opdracht, niet meer gaat bewerken. Kranendijk: „Het onafhankelijke instituut dat de FIFA adviseert over de WK-velden in Zuid-Afrika heeft de grasmatten van deze accommodatie en die van Durban [waar Nederland tegen Japan speelt] niet goedgekeurd. De FIFA heeft over die stadions tegen ons gezegd: ‘do it’. In het Ellis Park ligt echter een mat van kikuyu-gras. Dat is met een brede spriet en korte wortels. Zit dus snel los. Voor dit type gras hebben wij meer tijd nodig om de gewenste kwaliteit te realiseren. Daarnaast moeten er nieuwe machines worden ingevlogen. Dat kost 180.000 euro. De organisatie is door zijn budget heen. Dat ging op in de bouw van de stadions. Helaas geeft men bij dit soort evenementen vaak te weinig prioriteit aan het gras. Voor Soccer City [waar Nederland tegen Denemarken speelt] werden we gevraagd alleen de doelgebieden te doen. Dat hebben we geweigerd. Dan krijg je een te groot verschil in kwaliteit en bespeelbaarheid.”

Om dit soort problemen te voorkomen is het bedrijf nu al bezig met het wereldkampioenschap voetbal van 2014 in Brazilië. „Het is beter kunstgras een jaar van tevoren te injecteren. Zo hebben de wortels meer tijd om zich met het kunstgras te verstrengelen.” Volgens Kranendijk refereert de FIFA aan het biljartlaken van het Arsenal stadion als de beste mat ter wereld. Het systeem van Grassmaster zou het betere alternatief kunnen zijn voor kunstgras, maar ook dat wordt steeds verder geperfectioneerd. Concurrent Ten Cate innoveert al enkele jaren het kunstgras van Heracles Almelo dat als de etalage van het bedrijf wordt beschouwd.

Kranendijk denkt dat zijn bedrijf het ultieme materiaal heeft ontdekt voor kunstgras. „De kunst is de grasspriet rechtop te houden. Dat wordt nu snel plat gelopen. Wij maken zelf het garen voor de vezel. Dat moet water aantrekken, hydrofiel zijn. Wij hebben nu een nieuw garen ontwikkelt dat ervoor zorgt dat de spriet langer overeind blijft. Het benadert het niveau van natuurgras. De slidingkwaliteiten zijn met dit veld veel beter geworden. Schaafwonden op de huid worden veroorzaakt door een stijging van temperatuur. Die ging op het eerste kunstgras met 14 graden omhoog bij een sliding. Op ons nieuwe veld bedraagt dit 6,5 graden, terwijl 5 graden staat voor natuurgras.”

Kranendijk, die met zijn bedrijf Europees marktleider in kunstgrasvelden is, ziet in kunstgras nog genoeg groeimogelijkheden. „Agglomeraties kampen altijd met ruimtegebrek. Dan is het goed om over een veld te beschikken dat je onbeperkt per dag kan bespelen. De onderhoudskosten zijn ook lager dan bij voorbeeld van natuurgras. Steeds meer kinderen groeien op met kunstgras en weten straks niet beter.”