Na de kindsoldaat nu de kindpiraat

De rechtbank buigt zich morgen over het verzoek van Duitsland om tien Somalische zeerovers over te leveren.

Maar één van de arrestanten is minderjarig.

We zijn bekend met het verschijnsel van de kindsoldaat. Vanaf nu bestaat er ook zoiets als de kindpiraat.

De rechtbank in Amsterdam buigt zich morgen over het verzoek van justitie in Duitsland om tien Somalische zeerovers over te leveren (een uitlevering binnen de Europese Unie heet een overlevering). De Somaliërs werden 5 april opgepakt door mariniers van het Nederlandse fregat Hr. Ms. Tromp. De piraten hadden het Duitse vrachtschip Taipan gekaapt. De Staatsanwaltschaft in Hamburg wil de tien piraten, die momenteel in Nederland in detentie zitten, nu gaan vervolgen. Wat blijkt: één arrestant is minderjarig.

„Mijn cliënt heeft in het Leids Universitair Medisch Centrum een röntgenonderzoek ondergaan om zijn leeftijd vast te stellen”, zegt advocaat Robert Malewicz, „daar kwam uit dat hij veertien of vijftien is.” Het röntgenonderzoek is uitgevoerd op verzoek van de Duitse justitie. Die was ter ore gekomen dat de verdachte „zichtbaar nog een jochie is”, vertelt Malewicz, die betwijfelt of zijn Somalische cliënt uit vrije wil piraat is geworden.

In Duitsland kan iemand vanaf veertien jaar strafrechtelijk worden vervolgd. Dat zou dus betekenen dat de Somalische jongen in principe naar Duitsland kan worden gestuurd. Temeer daar Nederland verdachten vanaf twaalf jaar al overlevert aan andere Europese landen. Toch ligt het volgens advocaat Malewicz niet zo eenvoudig. Volgens hem heeft de Somalische jongen zelf gezegd dat hij dertien jaar is. De jongen kan dus wel worden overgeleverd, zegt Malewicz, maar niet vervolgd. Daarnaast bestaan er twijfels over de betrouwbaarheid van röntgenonderzoek bij het vaststellen van iemands leeftijd.

„Bij jongens van naar schatting veertien jaar moet je eigenlijk een marge nemen van anderhalf jaar naar boven en naar beneden”, zegt Simon Robben, kinderradioloog bij het academisch ziekenhuis in Maastricht. „Die Somalische jongen zou dus ook dertien kunnen zijn.”

Bij jonge kinderen kan met een röntgenapparaat naar hun hand worden gekeken om hun leeftijd te bepalen. „In een hand zitten veel botjes en ‘groeischijven’, dus daar kun je veel gegevens aan ontlenen’’, zegt Robben. „Maar je zit bij opgroeiende kinderen met een marge. Die hangt af van biologische factoren, van voeding, van ziektes. Stel: je neemt een schoolklas van veertienjarigen en bekijkt hun handen. Sommigen zullen de botstructuur hebben van een vijftienjarige, anderen van een dertienjarige. Röntgenonderzoek is geen wiskunde.”

Het is zeer de vraag of de rechtbank in Amsterdam zulke twijfels zal meewegen. De rechter bekijkt enkel of het Duitse overleveringsverzoek deugdelijk is, hij behandelt de zaak van de tien Somaliërs niet inhoudelijk. De ervaring leert dat overleveringsverzoeken vrijwel altijd worden gehonoreerd. „Vervolgens zou het aan de rechter in Duitsland zijn om vast te stellen hoe oud de Somalische jongen nou werkelijk is”, zegt een Nederlandse advocaat met kennis van het vreemdelingenrecht. „Blijkt hij alsnog dertien te zijn, dan kan de Duitse rechter besluiten hem niet verder te laten vervolgen. Dan kan hij terug naar huis. Of asiel proberen aan te vragen.”

Mocht de overlevering om welke reden dan ook niet doorgaan, dan kan justitie in Nederland besluiten om de Somalische jongen te vervolgen. Maar eerst moet de Amsterdamse rechtbank op 4 juni een oordeel vellen.