Hij moet en zal in de cel blijven

De zwerver die wordt verdacht van het Damincident blijft wéér langer vast zitten.

Het OM laat zich door publieke verontwaardiging leiden. En dat is kwalijk.

Nu het schreeuwincident op de Dam tijdens de Dodenherdenking weer enige tijd achter ons ligt, wordt het tijd voor enige reflectie.

We weten inmiddels dat het om een man gaat die een min of meer zwervend bestaan leidt. Iemand dus met een zwakke maatschappelijke positie. Opvallend genoeg maakte het Openbaar Ministerie aanvankelijk bekend dat de man zou worden vervolgd voor de schending van de openbare orde, een relatief licht vergrijp waarvoor hij maar enkele uren kon worden vastgezet voor verhoor.

Het land was te klein geweest als de man na enkele uren alweer op straat zou staan. Een dag later maakte het OM dan ook bekend de man ook het misdrijf ‘letsel door schuld’ ten laste te leggen. Als de man hetzelfde of een soortgelijk vergrijp had gepleegd waarbij niet heel Nederland getuige was geweest – bijvoorbeeld een eenvoudige vernieling onder invloed of naaktloperij – dan had het OM ongetwijfeld anders gereageerd.

Bij het door het OM veronderstelde oorzakelijke verband tussen het schreeuwen en de verwondingen kunnen vraagtekens worden gezet. Naar verluidt heeft de man alleen geschreeuwd, wat normaliter nog niet een paniekreactie tot gevolg hoeft te hebben. Inmiddels is ook bekend dat iemand anders in het publiek riep dat er een ‘bom’ was. Waardoor is dan de paniek veroorzaakt? Natuurlijk, de vreselijke gebeurtenissen in Apeldoorn staan in ons geheugen gegrift. Maar hier is meer aan de hand. Er waren eerdere incidenten, bijvoorbeeld de ontruiming van een station in Den Bosch vanwege een man in een jurk. Feit is dat mensen in de huidige tijd hypergevoelig zijn (gemaakt) voor alles wat vreemd of afwijkend is.

En daar houdt het nog niet op. Dinsdag werd bekend dat de man door het OM ook ‘feitelijke aanranding’ van de koningin, de kroonprins en diens echtgenote wordt verweten. Op basis daarvan is zijn hechtenis wederom verlengd. Het OM is duidelijk aan het doorslaan. Wat drijft het OM om er telkens een schepje bovenop te doen? Dat er nog nader onderzoek moet worden gedaan kan toch niet de reden zijn? Het betreft hier een vrij eenvoudig feitencomplex. Of is het OM inmiddels in zijn eigen mes gelopen? En is er geen weg meer terug dan te proberen voor zoveel mogelijk ankers te gaan liggen, in de hoop dat er tenminste één delict bewezen kan worden verklaard?

In de tussentijd is de man publiekelijk aan de schandpaal genageld, iets waarmee rechters in de strafmaat plegen rekening te houden. Rolt er daarom (mogelijk) een lagere straf uit de bus dan ‘het publiek’ verwacht, dan zijn de poppen weer aan het dansen. Een blamage voor het OM en de rechter is de ‘gebeten hond’.

Hoe het ook zij: de gang van zaken rond de schreeuwer had alles weg van een ad-hocstrategie van het OM om de man nog langer vast te houden. Een strategie die ten koste gaat van de rechten van het individu. In plaats van gepaste afstand te nemen en objectiviteit te betrachten laat het OM zich allereerst leiden door de ‘publieke verontwaardiging’. De waan van de dag regeert. En dat is kwalijk.

Diederik Briedé is advocaat in Enschede.