De geur van angstzweet

Het besturen van de Europese Unie was nooit eenvoudig. De marathonvergadering is net zo Europees als het verwaterde compromis. En één wijsheid over Europese integratie wil dat Europa steeds een heuse crisis nodig had om zich verder te ontwikkelen. Uiteindelijk kwam het altijd wel weer goed.

De huidige crisis heeft een andere gevoelstemperatuur. Luister nog even naar Angela Merkel, niet bepaald een bangig type en doorgaans allergisch voor grote woorden. „Als de euro mislukt, dan mislukt Europa”, zei ze gisteren in de Bondsdag. „De monetaire unie is een door het lot verbonden gemeenschap. Het gaat om niet meer of minder dan om de Europese gedachte.”

De eurocrisis is uitgegroeid tot een Europa-crisis – langzaam verspreidt zich rond het Europese project de geur van angstzweet.

De Europese elite staat voor een helse opgave. De overheidsschulden moeten omlaag. De lotsgemeenschap van Merkel moet snel nieuwe regels krijgen om zwakke en malafide broeders aan te pakken. En die taken moeten ook nog eens volbracht worden onder het toeziend oog van argwanende financiële markten. Dit is geen tijd voor leiders met zwakke knieën.

Forse bezuinigingen in eigen huis kunnen elke democratische leider uit balans brengen. In landen met hoge schulden én een geloofwaardigheidsprobleem op de markten kunnen ze een regering zomaar de kop kosten.

Maatregelen om de euro een stabielere basis te geven komen al snel neer op meer coördinatie tussen de eurolanden, een strengere onderlinge controle en eventueel overdracht van bevoegdheden. Dat schuurt omdat de trend juist richting mínder Europa is, niet richting meer.

Om al die knopen te ontwarren zijn stabiele regeringen nodig. En ook dat zit niet mee.

Merkel zelf kreeg een gevoelige tik tijdens regionale verkiezingen en maakt de moeilijkste fase van haar kanseliersschap door. Sarkozy kreeg in maart een klap toen socialisten zijn rechtse grondtroepen in regionale verkiezingen wegvaagden. De kleine lidstaten België en Nederland maken zich op voor verkiezingen. En de eurolanden die de financiële markten in het vizier hebben? Griekenland is van de kook. Spanje heeft een minderheidsregering. Portugal eveneens.

Leiders met moeilijkheden thuis zijn lastige klanten in internationaal overleg. Hun bewegingsruimte is gering waardoor compromisvorming lastig is. Het helpt niet dat Berlijn en Parijs nu al maanden openlijk steggelen.

Twee weken geleden maande Obama de Europeanen tot snelle stappen. Dat hielp. Maar Obama kan natuurlijk niet blijven bellen.

Michel Kerres