'Biutiful' biedt Cannes adrenaline

Javier Bardem speelt een van de grote rollen van zijn loopbaan in Iñárritu’s ‘Biutiful’. Ook de Iraanse regisseur Kiarostami is in Cannes met een sterke film.

CANNES, 19 MEI. - Met Biutiful van de Mexicaanse regisseur Alejandro Gonzalez Iñárritu (Babel, 21 Grams) kreeg Cannes zijn langverwachte adrenalinestoot. Na een slappe start en suf eerste weekend kan het festival dat wel gebruiken.

„Intimiteit is de nieuwe punk”, schrijft de regisseur in de persmap van Biutiful. Daarmee treft hij zijn film vrij exact: die is zowel intiem als gejaagd en energiek. Als een goede punksong. Biutiful is een hard portret van een multiculturele, arme wijk in Barcelona van Uxbal, gespeeld door Javier Bardem, die een van de grote rollen van zijn carrière speelt.

Uxbal komt aan de kost met allerlei duistere zaken: hij betaalt politiemannen om Afrikaanse straathandelaren met rust te laten, hij levert illegale Chinese arbeiders aan het havenbedrijf van zijn broer en hij geeft buurtgenoten die een dierbare verloren boodschappen door van gene zijde – tegen betaling uiteraard. Hij voedt ook nog zijn twee kinderen alleen op, omdat zijn vrouw aan een psychose lijdt en niet in staat is voor hen te zorgen. O ja, hij heeft ook kanker en nog maar enkele maanden te leven, wat hij verborgen houdt voor zijn omgeving.

Dat is nogal wat, maar Iñárritu trekt bijna 2,5 uur uit voor dit zowel hyperrealistische als barokke epos. Bardem, in vrijwel elk beeld te zien, speelt Uxbal met bewonderenswaardige nuance en onmiskenbare diepte. De losse eindjes en knullige bovennatuurlijke scènes zijn overkomelijk. Biutiful verdeelt de meningen op het festival sterk: een film waarover wordt gepraat.

Ook de gelauwerde Iraanse regisseur Abbas Kiarostami is met een sterke nieuwe film in Cannes, de eerste die hij buiten Iran maakte. Op het eerste gezicht een luchtig spel met fictie en werkelijkheid dat zich afspeelt op toeristische locaties in Toscane. Maar de film kruipt onder de huid. Kiarostami schildert een portret van een huwelijk tussen een galeriehoudster (Juliette Binoche) en een Britse schrijver (operazanger William Shimell in zijn filmdebuut), dat een tragische dimensie krijgt. De lichtheid van Copie conforme is bedrieglijk.

De film begint met een lezing van de schrijver, van wie zojuist een boek in het Italiaans is vertaald over de waarde van reproducties tegenover origineel in de kunstgeschiedenis. De galeriehoudster (Binoche) zoekt contact. Ze gaan er samen een dag op uit. Na verloop van tijd blijkt dat ze elkaar niet pas kennen, maar al vijftien jaar getrouwd zijn. Hun huwelijk verkeert in deplorabele staat. Of het rollenspel is of gedeelde gekte, legt Kiarostami niet uit.

De tragiek van de schrijver is dat hij wel met aandacht en toewijding naar kunstvoorwerpen kan kijken, maar niet naar de schoonheid die hem omringt, zoals zijn eigen vrouw. Zo meandert Kiarostami naar een schrijnend beeld van het menselijk tekort. De regisseur greep zijn bezoek aan Cannes aan om zijn steun te betuigen aan collega-regisseur Jaar Panahi, die gevangen zit in Teheran. Volgens Kiarostami een regelrechte aanval op de filmkunst.

De beste Franse bijdrage aan de competitie tot nu toe is Des Hommes et des Dieux van Xavier Beauvois. De film is gebaseerd op een ware geschiedenis: in 1996 werden zeven Franse monniken ontvoerd en vermoord door moslimterroristen in Algerije. De geestelijken wisten dat ze in groot gevaar verkeerden in hun klooster. De film laat zien hoe ze tot het besluit kwamen toch op hun post te blijven, door middel van gesprekken, gebeden en gezang. Ondanks hun rampzalige positie is drama ver te zoeken. Des hommes et des Dieux is een afstandelijke film met een bedaard tempo die zich spiegelt aan de routines van het kloosterleven. Vanuit dat uitgangspunt is Des Hommes et des Dieux perfect geslaagd.