Cao's in crisistijd

Terwijl de euro wankelt en omvang en diepgang van de economische crisis nog altijd ongewis zijn, hebben de vakbonden en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) in de nacht van vrijdag op zaterdag een akkoord bereikt over een tweejarige cao voor gemeenteambtenaren.

De ambtenaren mogen, als de gemeenten en zijzelf met het onderhandelingsresultaat instemmen, dit jaar een eenmalige uitkering tegemoet zien (1,5 procent) en volgend jaar een bescheiden salarisverhoging (0,5 procent), alsmede in beide jaren een iets hogere eindejaarsuitkering (0,5 procent).

Daarmee zijn de stakingen van de vuilnismannen van de baan, die in Amsterdam en Utrecht tot overlast voor inwoners, bedrijven en toeristen hebben geleid. Ook de voor deze week aangekondigde acties van onder anderen parkeercontroleurs en straatvegers in Den Haag gaan niet door.

Het was slim van de bonden om juist deze categorie ambtenaren zichtbare acties te laten voeren, die bij het publiek zo niet met sympathie dan toch met begrip werden ontvangen. Het sentiment dat die vuilnismannen voor hun harde doch noodzakelijke labeur wel wat beter betaald mogen worden, stak her en der de kop op. Ongetwijfeld zouden acties van stakende griffieambtenaren minder effectief zijn geweest voor het mobiliseren van dit soort steunbetuigingen.

Maar de cao geldt uiteraard voor alle gemeenteambtenaren, dus ook voor de ambtelijke toppen in de gemeentehuizen. Mogelijk zet dit resultaat de trend voor andere sectoren van de overheid waar nog geen cao-akkoord is gesloten, zoals de provincies, waterschappen en het leger.

En dat in een tijd waarin veel andere landen, Griekenland, Spanje en Portugal, wegens hun begrotingstekorten drastisch op de salarisposten van overheidsfunctionarissen korten.

De VNG, de werkgeversorganisatie van de gemeenten, was de onderhandelingen ingegaan met het uitgangspunt dat behoud van werkgelegenheid belangrijker was dan salarisverhoging, en de bonden mikten op koopkrachtbehoud.

Het resultaat zit, als gebruikelijk, ergens in het midden. De vraag wordt vooral of de eenmalige uitkeringen van nu straks in een structurele salarisverhoging worden omgezet. Daarover spreken de vakbonden en de VNG later verder.

‘Nederland verkeert in een economische crisis’, merken de onderhandelaars op in de tekst van hun voorlopige akkoord. Hopelijk geven ze in het vervolg van hun gesprekken, die in het najaar op het programma staan, ook voldoende blijk van dit bewustzijn. Gemeenten moeten, net als andere onderdelen van de overheid, de komende jaren rekenen op drastische bezuinigingen. Onherroepelijk komt daarbij de vraag naar hun takenpakket aan de orde, en daarmee dus naar de omvang van hun ambtelijk apparaat.

Die vraag wordt nijpender naarmate de cao-onderhandelaars er minder in slagen om in deze crisistijd het besef te laten doordringen dat de economische neergang van Nederland een prijs heeft die collectief moet worden betaald.