Half Bangkok is opeens no-go-area

Het ultimatum dat de Thaise regering aan de betogers in Bangkok stelde is vandaag verlopen. Beide partijen maken zich op voor een bloedige confrontatie.

Een paar uur voordat het ultimatum van de Thaise regering verliep, dutten betogers van de roodhemdenbeweging nog op hun rieten matjes in Bangkok, en luisterden ze naar de toespraken van de protestleiders. In het zwart geklede bewakers controleerden iedereen die langs de barricades van autobanden, bamboe en scheermesdraad kwam. Vandaag om drie uur lokale tijd (tien uur in Nederland) hadden ze allemaal weg moeten zijn.

Tegen half twee Nederlandse tijd, toen deze krant naar de drukker ging, zaten ze er nog steeds. Een vliegtuigje verspreidde folders met de boodschap dat iedereen die blijft twee jaar celstraf riskeert. Of erger, want niemand twijfelt eraan dat een ontruiming van het protestkamp, waar nog zo’n 5.000 personen bivakkeren, bloedig zal aflopen.

Honderden vrouwen en kinderen hebben zich teruggetrokken in de Pathum Wanaram-tempel op het terrein. „Hier is het tenminste veilig”, zei een van hen gisteren. Wil ze niet weg uit het protestkamp? „Nee, helemaal niet!” roept ze met vuurspuwende ogen. Om dan een betoog te houden over democratie, rechtvaardigheid en de slechte regering, letterlijk overgenomen van de protestleiders. De regering had aangekondigd bussen te sturen voor roodhemden die naar huis wilden gaan, maar daar is niets van terechtgekomen.

In andere delen van de stad heerst chaos. Gevechten tussen het leger en groepjes betogers, aanhangers van oud-premier Thaksin die het vertrek van de huidige regering eisen, hebben half Bangkok veranderd in een no-go-area. De cirkel die de receptioniste van een hotel tekent om aan te geven waar toeristen niet moeten komen, beslaat een groot deel van de kaart. „En eigenlijk hier ook niet”, zegt ze, terwijl ze de cirkel uitbreidt tot de dure wijk Sukhumvit. „Erg gevaarlijk.”

Het geweld begon donderdagavond, nadat de militante roodhemd Khattiya Sawasdipol door zijn hoofd werd geschoten terwijl hij stond te praten met een Amerikaanse journalist. „De rode shirts werden toen boos en gingen vechten met de militairen”, zegt roodhemd Pakpen Thiraviboon (62). Ze staat te wachten tot zijn lichaam het ziekenhuis wordt uitgebracht, waar hij vanochtend is overleden. Sindsdien zijn bij granaatexplosies en beschietingen 37 mensen omgekomen en vielen ruim 250 gewonden.

Vervolg Bangkok: pagina 5

Thai kunnen het zelf nauwelijks bevatten

Veel straten in Bangkok zijn leeg of afgezet door politie met paarse sjaaltjes – een kleur die nog neutraal is. Winkels hebben hun rolluiken naar beneden. De skytrain rijdt niet. Het begin van het nieuwe schooljaar wordt nog even uitgesteld.

Bij het ziekenhuis Ratchawithi staan tientallen ambulances klaar. Verderop kringelt een zwarte rookpluim naar boven, van de brandende autobanden. De betogers proberen met de rook het zicht te belemmeren van de sluipschutters die het leger op wolkenkrabbers heeft gezet.

Plotseling klinkt het geloei van sirenes, en met een noodgang rijdt een pickup-truck met een ziekenhuisvlaggetje naar binnen. In de laadbak ligt een jonge man, die krampachtig zijn onderbuik vasthoudt. Beschoten met een rubberen kogel. Een 45-jarige betoger is geraakt door echte kogels. Twee mannen brengen hem op de brommer: zijn hand en voet zitten onder het bloed. Een andere man blijft wijzen naar het kogelgat in zijn brommerhelm: op het nippertje ontsnapt. Maar niemand heeft aandacht voor hem.

Dit zijn nog slechts de voorbereidingen voor de grote ontruiming. Het leger probeert de betogers in te sluiten. Zodat ze niet meer in en uit kunnen, zoals ze anderhalve maand ongestoord hebben gedaan. En in sommige gevallen nog steeds doen: overdag werken, ’s avonds kamperen in het protestkamp. Ook probeert het leger de aanvoer van water en voedsel te onderscheppen.

Als de militairen ergens een positie innemen, stuiten ze op hordes roodhemden met molotovcocktails, vuurwerk en – volgens de regering – echte wapens. Ze pareren deze aanvallen met scherp. De sluipschutters verhogen de paranoia; iedereen kijkt naar boven.

Dat de rode shirts geen rood meer dragen, vergroot de chaos. Tot nu toe zijn ook een journalist en een ambulancebroeder gedood, net als vermoedelijk onschuldige buurtbewoners. In de gebieden waar het zwaarst wordt gevochten, durven bewoners niet meer naar buiten om eten te kopen. Ambulancebroeder Boonserm Suppasri moest wel dertig keer de vuurlinie in om gewonden of doden op te halen. Vanochtend liet hij een gewonde liggen, vanwege het gevaar. „We weten niet meer wie er op wie schiet.”

Zal het ‘land van de glimlach’ deze situatie overleven? Thailand gold als baken van stabiliteit in Zuidoost-Azië. In april was het aantal toeristen al een derde lager dan vorig jaar. Tot nu toe hebben de confrontaties het land meer dan een halve procent economische groei gekost, maakte de regering vanochtend bekend.

Thai zelf kunnen de situatie nauwelijks begrijpen. Ze vragen zich af „hoe het kan dat Thai andere Thai doden”, zoals velen het verwoorden. Maar zij leggen de schuld lang niet allemaal bij het leger, ondanks dat het merendeel van de 66 slachtoffers sinds 10 april onder betogers viel. Boontham Lao-on (53) bijvoorbeeld, eigenaar van een kleine supermarkt en net zo min fan van de rode shirts als van premier Abhisit, vindt dat de betogers zelf schuld hebben. „Als die slachtoffers echt onschuldig zijn, waarom blijven ze dan niet gewoon thuis zoals ik?”

Hoe lang zal dit nog voortduren? De regering wil alleen nog onderhandelen als de rode shirts vertrekken en stoppen met vechten. Bij de roodhemden maken de hardliners nu de dienst uit. De regering beschuldigt hen van terrorisme, waarop de doodstraf staat, dus zij hebben niets te verliezen. De hardliners overvleugelden enkele andere leiders, die vorige week akkoord wilden gaan met vervroegde verkiezingen.

Maar al zegt de regering vastbesloten te zijn het protest te beëindigen; de vraag is of het hun gaat lukken. Het leger lijkt weinig vorderingen te hebben gemaakt sinds de strijd om Bangkok begon. Roodhemden in andere delen van het land kondigden vandaag wraakacties aan als het leger het protestkamp ontruimt. Na het verlopen van de deadline werd het schieten in de stad alleen maar heviger.