Financiering geldmarktfondsen dreigde droog te komen liggen

President Obama kan de Europese leiders vorige week zondag hebben opgeroepen tot het aannemen van een groot steunplan voor de euro, omdat hij oprecht gelooft in het idee van een eenheidsmunt. Maar een voor de hand liggender verklaring ligt misschien in de wederwaardigheden van de Amerikaanse geldmarktfondsen.

Deze fondsen – waar bedrijven en particulieren vaak tijdelijk hun geld onderbrengen, als alternatief voor bankdeposito’s – zijn de spil geweest van grote crises op de mondiale financiële markten. Daardoor kwam niet alleen de financiering van banken in gevaar, maar ook die van ondernemingen die van deze markten afhankelijk zijn voor hun dagelijkse uitgaven aan salarissen en andere zaken.

In 2007 zetten de problemen op de markten voor ‘subprime’-hypotheken de doorgaans bedaagde managers van geldmarktfondsen ertoe aan de aankoop van commercial paper (verhandelbare schuldbekentenissen) stop te zetten. Het faillissement van zakenbank Lehman Brothers leidde er in 2008 toe dat beleggers opnieuw deze fondsen ontvluchtten, omdat ze zwaar hadden belegd in de kortetermijnschulden van banken.

De jongste dreiging komt van Griekenland. Volgens de Amerikaanse bank JPMorgan hebben Amerikaanse geldmarktfondsen, via een aantal ‘kortetermijninstrumenten’, ruim 500 miljard dollar geleend aan Europese banken, waaronder BNP Paribas, Société Générale en Crédit Agricole.

Hoewel de Griekse crisis al maandenlang bezig is zich te manifesteren, meenden de managers van geldmarktfondsen tot vorige week dat de kwetsbaarheid van Europese banken voor de problemen met de Griekse staatsfinanciën beheersbaar was. Mislukking van de pogingen om tot een adequaat reddingsplan te komen, had echter desastreuze gevolgen kunnen hebben. De geldmarktfondsen hadden het Europese financiële systeem kunnen droogleggen als de overtuiging had postgevat dat de banken in problemen verkeerden door hun grote bezit aan Europese staatsobligaties.

In het ergste geval, zoals na de ineenstorting van de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers, leiden paniekverkopen van kortetermijnschulden tot een zo snelle daling van de koersen, dat de nettowaarde van sommige geldmarktfondsen onder het niveau van 1 dollar kan duiken. Dit verschijnsel, dat bekendstaat als breaking the buck, is een doemscenario voor de financiële markten.

Niemand heeft erop gezinspeeld dat dit zich zou hebben voorgedaan als de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Franse president Nicolas Sarkozy niet met hun steunpakket waren gekomen. Maar als er maar een paar telefoontjes op zondagmiddag voor nodig waren om zekerheid te verkrijgen, waren ze de moeite dubbel en dwars waard.

Vertaling Menno Grootveld

Voor meer commentaaruit Londen: www.breakingviews.com