Europees steunplan heeft deel van zijn glans alweer verloren

Het heeft niet lang geduurd. Nog geen week nadat Europese politici en centralebankiers een financieel Armageddon wisten af te wenden met een steunpakket van 750 miljard euro en het opkopen van staatsobligaties, lijkt de euforie alweer verdwenen.

De interbancaire rente en de ‘credit default spreads’ (de renteverschillen tussen diverse soorten obligaties) stijgen, terwijl de aandelenkoersen dalen. Er dreigt weliswaar nog geen terugkeer naar de traumatische toestand van vóór de steunoperatie, maar de hoge begrotingstekorten en de versoberingsnoodzaak zullen leiden tot aanhoudende nervositeit op de markten.

De signalen staan niet langer allemaal op rood, zoals anderhalve week geleden. Het verschil tussen de Euribor (de Europese interbancaire rente) en de ‘overnight index swap rate’ (een maatstaf voor spanningen in de bankensector) bedroeg vrijdagmorgen 34 basispunten, waar dat vóór het reddingsplan nog 45 basispunten was. De ‘SovX credit-default swap index,’ een graadmeter voor het risico op een staatsbankroet, stond ongeveer 50 basispunten lager dan het record van 175 basispunten vóór het steunpakket. En ondanks een uitverkoop op vrijdag waren de beurskoersen van Europese aandelen nog ongeveer 7 procent hoger dan het dieptepunt van een week eerder.

Toch heeft de reddingsoperatie een deel van haar glans verloren. De grootste zorg is dat de crisis van de Europese staatsfinanciën zich nog steeds in een vroeg stadium bevindt. Europese centralebankiers houden staande dat een Grieks staatsbankroet onmogelijk is, maar de topman van Deutsche Bank praat er openlijk over. Door Griekenland en andere zwakke lidstaten van de eurozone te steunen, besmetten de autoriteiten wellicht eenvoudigweg de sterkere lidstaten.

Het zijn niet alleen de zorgen over de Europese staatsfinanciën die de markten parten spelen; ook de cijfers over de Amerikaanse werkloosheid van donderdag waren slechter dan verwacht.

Niettemin moeten de Europese overheden nu een evenwicht zien te vinden tussen het doordrukken van harde versoberingsmaatregelen om hun financiën weer op orde te krijgen, en het smoren van de economische groei, wat de pijn langer zou laten duren en de bedrijfswinsten zou schaden.

Als de politieke wil om te hervormen uitblijft, is het enige alternatief waarschijnlijk de aankoop van nog meer staatsobligaties door de centrale banken, wat uiteindelijk de inflatie zal aanjagen.

Op de korte termijn zullen de markten wisselvallig blijven, nu de politici proberen de steun van hun kiezers te behouden en tegelijkertijd bezuinigingen en belastingverhogingen door te voeren. Er is dus nog weinig aanleiding voor optimisme.