Wassen met je geweten

Het duo Houtekamer & Van Santen test elke maand een product. Deze keer: wasmiddelen.

Briljant schoon vanaf 15 graden! 100 procent biologisch afbreekbaar! Minder milieubelastend!

Van Santen en Houtekamer staren in de supermarkt naar het metershoge schap vol wasmiddelen. Ze wassen niet alleen schoon, lezen we, ze zíjn ook schoon. Als we de fabrikanten moeten geloven. Op bijna elk pak staat wel een veelbelovende milieukreet, een keurmerk met een blauwe wereldbol of een zwaan.

We willen uiteraard geen energie verspillen of rivieren vervuilen, maar we snappen er niks meer van. Welk wasmiddel is goed? Zes dilemma’s voor wie een ecologische was wil draaien.

Schoon of smerig?

Met zoveel claims over lage temperaturen en actieve enzymen vergeet je haast waar wassen om draait. Wordt het schoon? We doen een test bij wasserette Cyberwash in Utrecht.

Van Santen rukt een hagelwit badlaken aan stukken. We voorzien elke testlap van vier vlekken: een inktvlek, een ketchupvlek, een olijfolievlek en een poepvlek, aangeleverd door de testbaby. Houtekamer zwaait enthousiast met de oliefles. Besmuikt smeert Van Santen de inhoud van de stinkluier uit.

De lappen gaan – met extra dekens en lakens voor de vulling – in zes dezelfde wasmachines. Allemaal draaien ze een bescheiden hoofdwasprogramma: 25 minuten op dertig graden, met de laagste dosering wasmiddel die de verpakking voorschrijft. We willen het de wasmiddelen niet te makkelijk maken, vandaar.

Als Houtekamer de lapjes heeft uitgespreid, is de grote verliezer meteen duidelijk. „Die wasbol is écht het minst”, zegt ze beslist. De ketchup is nog flink rozerood, en zelfs de simpele poepvlek zit er nog.

We hadden zo veel van de Ecowasbal verwacht. In de groen plastic bol zitten keramische bolletjes, die (zegt de bijsluiter) het water ‘ioniseren’. De bol gaat in de trommel, en dan kun je zelfs zonder wasmiddel wassen. Voor rampvlekken als de onze voegen we, op advies van de firma Ecowasbal, 15 ml wasmiddel toe. Nog altijd twee of drie keer zo weinig als normaal. Maar we hadden net zo goed een tennisbal in de machine kunnen stoppen.

Groot zijn de verschillen verder niet in onze huis-tuin- en-keukentest. Robijn eindigt bovenaan, en Persil en AH Puur & Eerlijk delen de tweede plaats.

Koud of warm?

Steeds meer wasmiddelen melden dat je er koud mee kan wassen. Ariel Excel Gel en Robijn Puur & Zacht zeggen dat ze al op 15 graden schoon wassen, Persil Eco Power op 20 graden. Dat ligt aan de gebruikte enzymen die het vuil afbreken. Koud wassen is veruit het beste wat je kunt doen voor het milieu, vertelt Hans van Dijk van onafhankelijk adviesbureau Milieu Centraal ons. Om een idee te geven: wassen op 60 graden kost twee keer zo veel energie als op 40 graden.

Houtekamer meldt trots dat ze alles op dertig graden wast. Van Santen fronst. „Ook de keukendoekjes?” Die bacteriën gaan wel dood in de droger, meent Houtekamer. Waarmee ze haar titel van milieubewustste wasser direct al moet afstaan aan Van Santen, die de was keurig ophangt. Een wasdroger gebruikt per jaar twee keer zo veel stroom als een wasmachine.

Op dertig graden doet Robijn het goed, Ariel redelijk. We zouden de proeflappen natuurlijk in een machine moeten testen die op 15 graden wast. Maar Cyberwash heeft die niet, en wij thuis evenmin. U?

Veel of weinig?

Naast ons in de wasserette schudt een klant een heel busje Vanish Oxi Action in zijn machine. Dat is niet goed, hebben we geleerd van Milieu Centraal. Het advies van Van Dijk: gooi de trommel vol wasgoed, en gebruik weinig wasmiddel. ‘Extra geconcentreerd’ is dus een pré. De dosering van onze testwasmiddelen verschilt behoorlijk. De wasbol is natuurlijk het zuinigst. Maar ja, de wasbol. Daarna komt Ecover: na wat simpele meetkunde blijkt de inhoud van de tabletten 27 ml. Van Puur & Eerlijk is 55 ml nodig, en de andere wasmiddelen zitten tussen de 35 en 40 ml. Daar valt dus wat te kiezen.

Poeder of gel?

In de supermarkt moesten we goed zoeken naar waspoeder. Poeder is uit, gel is in. Van onze testproducten is enkel Ecover en AH Puur en Eerlijk in poedervorm. De rest zit als dikke gel of vloeistof in plastic flessen. Wat is beter nu voor het milieu? Wij denken poeder. Je laat bij transport het water thuis, en het zit in karton. Dat is wel beter, zegt Hans van Dijk van Milieu Centraal, maar misschien niet véél beter als je het plastic afval scheidt.

Keurmerk of eigen merk?

AH Puur en Eerlijk is uitgerust met het Nordic Ecolabel-keurmerk: een driehoekige zwartwitte vogel. Op de drie A-merkflessen staat een T-shirtje in een wereldbol: het ‘sustainable cleaning’-logo. Dat blijkt een keurmerk van de brancheorganisatie voor wasmiddelfabrikanten. Van een middel met een keurmerk weet je dat het bij de milieuvriendelijkste hoort, zegt Van Dijk, maar het zegt niet alles. Het verschil tussen eco- en gewone wasmiddelen is niet meer zo groot, omdat de regels voor alle fabrikanten strenger zijn. Fosfaten mogen niet meer, en alle ‘wasactieve stoffen’ moeten binnen een bepaalde tijd biologisch afbreekbaar zijn. Dat is geen welwillendheid van de fabrikant, dat is wet. Wie duurzaam wil wassen, kiest een middel zonder chloorbleekmiddelen. Die staan vermeld op de verpakking.

Lekker luchtje of geurloos?

Milieuvriendelijk wassen kan, concluderen we. Kies een geconcentreerd wasmiddel dat geschikt is voor lage temperatuur. Maar het belangrijkste: blijf van die 60-gradenknop af, doe de trommel vol, doseer goed en droog de was aan de lijn. Als we dat allemaal doen, mogen we best een wasmiddel kiezen dat gewoon lekker ruikt. Houtekamer sniffelt aan de Ecover-lap. Ze sniffelt nog eens. Niets. Hetzelfde bij de wasbol. En, stellen we vast, ook bij Robijn. Uit de Persillap stijgt een zware, zoete walm op. AH geeft een lichte bloemengeur af en Ariël ruikt het lekkerst. „Oooh”, zegt Van Santen. „hmmmm.”