Nóg zeven wonderen in Tripoli Veel meer wolken dan anders

Eén luide knal. Dat is alles wat omwonenden hoorden bij de crash van de Libische Airbus woensdagochtend. „Het mistte vreselijk”, zegt Khalid Salim Belead.

Het huis van Rhamadan el Said Mohamed is omsingeld door agenten. Op elk zandpaadje dat naar zijn bescheiden onderkomen leidt, staat een politieauto. Maar Mohamed straalt. Hij leeft nog. Net als zijn vrouw en vijf kinderen die in het huis lagen te slapen toen de Airbus van de Libische luchtvaartmaatschappij Afriqiyah Airways woensdagochtend het dak raakte.

De ruiten sprongen, het dak stortte deels in, zijn elektriciteitspaal knakte en het terrein achter zijn huis werd bezaaid met versnipperde vliegtuigonderdelen en persoonlijke eigendommen van de ruim honderd slachtoffers. De brokstukken liggen tot aan Mohameds buitenmuren, van amper twee meter hoog.

Tripoli telt, naast de jongen die de crash overleefde en ‘het wonder van Tripoli’ wordt genoemd, dus nog zeven wonderen: de familie Mohamed.

Mohameds auto, die achter het huis geparkeerd stond, is niet meer teruggevonden. Die is meegezogen door de explosie en met het vliegtuig in brokken uiteengevallen, denkt Mohamed. De kleine moskee, naast het huis, bleef nagenoeg ongedeerd. Het staartstuk van het verongelukte toestel ligt op een steenworp afstand.

Een geluk bij een ongeluk: zijn huis was toch al rijp voor de sloop, vertelt Mohamed. De autoriteiten hadden hem eerder bevolen het pand op korte termijn te verlaten, omdat het vliegveld meer ruimte nodig zou hebben. Ook de moskee wordt binnenkort met de grond gelijkgemaakt ten behoeve van de luchtvaart, weet Mohamed. Meer mag hij hier niet over zeggen van de agent die hem strak in de gaten houdt.

Mohamed kan niet verklaren wat er is gebeurd, zegt hij. Hij denkt dat een vleugel van het toestel zijn platte dak raakte. Want zo klonk het. Of dat gebeurde voor- of nadat het toestel in honderdduizenden stukken uiteenbrak, weet hij niet. Hij hoorde slechts één luide knal. De rest is geschiedenis.

Hemelsbreed twee kilometer verderop staat Khalid Salim Belead in een hemd zijn gazon te sproeien. Ook hij werd woensdag gewekt door een enorme knal. Drie minuten later was hij al ter plaatse, zegt hij. Waar hij werd weggestuurd door agenten.

Vervolg Libië: pagina 3

Veel meer wolken dan anders

Die agenten hadden de plek kennelijk even snel kunnen bereiken als Belead. Ook hij weet niets over de toedracht van de ramp. Wat Belead wel weet: dat hij die ochtend nauwelijks een hand voor ogen kon zien. Dat kwam niet door een zandstorm, die hier dikwijls woedt. Er was ook geen rook, zegt Belead. En het kwam niet door het stof waar de lucht gisteren wit van zag. Het mistte vreselijk op de ochtend van de ramp, zegt hij.

Dit komt overeen met wat een anonieme medewerker van Afriqiyah Airways donderdag verklaarde tegen deze krant. Officiële weerrapporten spreken daarentegen van een wolkenloze lucht en een zicht van 5.000 meter.

Over de oorzaak van de ramp tast iedereen nog in het duister. Gistermiddag verklaarde de internationale commissie die onder leiding van Tripoli de ramp onderzoekt dat de piloot vlak voor de crash geen technische problemen heeft gemeld. De Libische autoriteiten sloten direct na de ramp al uit dat het om een terroristische aanval ging.

De inwoners van Tripoli hebben nooit gedacht dat een bomaanslag woensdag de crash veroorzaakte. Ze voelen zich veilig, zeggen ze. De veiligheidsdiensten zijn immers straf georganiseerd, en overal aanwezig.

De crash moet de hand van God zijn geweest, zegt Ashraf Oydat, die op een smal reepje strand tegen zijn auto leunt, terwijl zijn zoontjes met plastic flessen visjes vangen in de Middellandse Zee. Hij vindt het vreselijk wat er is gebeurd, „maar het vliegveld van Tripoli is veilig”. Afriqiyah Airways noemt hij de beste luchtvaartmaatschappij van Afrika.

Niet iedereen is zo goed van vertrouwen. De veiligheidsdiensten die binnen drie minuten ter plaatse zouden zijn geweest? Intesar el Barasi vindt het maar vreemd. Zij hoorde zeggen dat de piloot op het laatste moment van landingsbaan wilde wisselen, om niet vanuit het westen, maar vanuit het oosten aan te kunnen vliegen. In die richting is de baan met veel modernere navigatieapparatuur uitgerust. Er zou sprake zijn geweest van een communicatieprobleem tussen de cockpit en de verkeersleiding, is de lezing van Barasi. Maar ze zegt zich enkel te baseren op de aanzwellende stroom van geruchten in de stad.

De Libiërs krijgen geen enkele informatie, zegt Barasi, die voor een mediabedrijfje werkt dat onafhankelijk zou opereren. Op de dag dat het vliegtuig neerstortte, verspreidden de staatsmedia alleen beelden van de crash. Voor feiten moest Barasi zich baseren op buitenlandse kanalen. Autoriteiten, piloten en ooggetuigen willen, durven of mogen niet praten. Tolken worden vaak gesommeerd niet alles wat betrokkenen zeggen te vertalen.

Toch tekent zich een smet af op het blazoen van Afriqiyah Airways, het paradepaardje van de autoritaire Libische leider Gaddafi. „Mijn vrienden en ik denken dat de crash is veroorzaakt door een explosie, of een fout van de piloot”, zegt Ezdihar el Mo’tamed, die zelfgemaakte pizzaatjes eet op het strand van Tripoli. Haar man, een politieagent, heeft ze sinds woensdagochtend 6 uur niet meer gezien. Hij houdt de wacht op de plek waar de Airbus neerstortte. De nacht brengt hij door op een veldbed. Zijn vrouw mag hem niet bellen. Met Afriqiyah vliegt ze nooit meer, zegt ze resoluut.