Huh... kost dat zoveel?

Wie greep wil krijgen op zijn uitgaven, moet een huishoudboekje bijhouden. Digitale kasboeken zijn populair. ‘Schokkend hoeveel ik uitgaf aan boodschappen.’

Bianca van Wel (29) stuitte op bizarre kostenposten toen ze besloot haar maandelijkse uitgaven eens in kaart te brengen. Ze bleek voor 106 euro per jaar een containerreinigingsabonnement te hebben. Voor dat geld kwam één keer in de zoveel tijd iemand haar biobak schoonspuiten. En ze betaalde 55 euro per jaar voor een hotelbonjaarkaart, waar ze nooit gebruik van maakte.

„Het was nogal confronterend. Ik kwam kostenposten tegen waarvan ik niet eens wist dat ik ze had”, vertelt ze. „Jarenlang had ik als een kip zonder kop geld uitgegeven. Mijn vriend en ik hebben allebei een goede baan, maar we kwamen toch niet uit met ons geld. Begin 2009 kwam ik tot de conclusie dat dat gek was. Ik denk dat de crisis daarbij een rol heeft gespeeld. Ik besloot voortaan mijn uitgaven te gaan bijhouden.”

Nu maakt ze aan het einde van elke maand nauwkeurig de balans op. „Ik vul alles in op een excel-sheet en daar ga ik echt even voor zitten. Het is niet omdat ik het zuinig aan moet doen, maar ik wil me gewoon bewust zijn van wat ik uitgeef.”

Het huishoudboekje is terug van weggeweest. Ooit was het huishoudboekje een voorgedrukt kasboekje met rubrieken als ‘olie/gas’, ‘collecten’, ‘schoorsteenveger’ en ‘kruidenier’, waarin elke degelijke huisvrouw tot op de halve cent bijhield wat ze uitgaf. Op zondag nam ze het boekje door om te kijken of er nog geld overbleef voor grote uitgaven zoals kinderschoenen.

In de jaren vijftig van de vorige eeuw maakte het huishoudboekje opgang omdat veel Nederlanders van een laag inkomen moesten rondkomen en een kapotte kachel of de aanschaf van een nieuwe winterjas een kleine financiële ramp betekende. Voor huisvrouwen was het hét instrument om zicht te houden op de gezinsuitgaven. De overheid probeerde het bijhouden van huishoudboekjes te bevorderen en richtte het zogenoemde Gezinsbegrotingsinstituut op dat lessen gaf in het omgaan met huishoudgeld en huisvrouwen waarschuwde: eerst sparen, dan uitgeven.

Maar tegenwoordig is het bijhouden van een huishoudboekje niet meer voorbehouden aan spaarzame huisvrouwen die van een laag inkomen een groot gezin draaiende moeten houden. Ook jonge mensen, zoals Bianca van Wel, die niet zuinig hoeven te leven, willen een overzicht van hun financiën hebben, omdat ze bewust willen consumeren. En zij maken geen gebruik van een voorgedrukt kasboekje, maar van digitale huishoudboekjes die te vinden zijn op internet.

Een daarvan is Yunoo, bedacht door vier Utrechtse studenten die zelf het overzicht over hun financiën kwijt waren. Yunoo brengt gratis de banktransacties van zijn klanten onder in heldere categorieën, zoals boodschappen of energiekosten. Je kunt op deze site ook zien wat je precies per maand uitgeeft, je kunt je uitgaven vergelijken met die van anderen en ervaringen uitwisselen. Daarnaast geeft Yunoo tips voor de overstap naar, zeg, een goedkoper energiebedrijf of telefoonmaatschappij. Daar verdient het bedrijf aan, omdat ze per overstap een premie krijgen.

De meeste gebruikers van Yunoo zijn jong, hoogopgeleid en handig op internet, al zijn er ook talloze oudere mensen die er gebruik van maken. „Ik was echt geschokt over de hoeveelheid geld die ik aan boodschappen bleek uit te geven’’, vertelt Yunoo-gebruikster Mirjam Fens (27). „Nu weet ik precies waar mijn geld naartoe gaat en dat vind ik belangrijk. Het gaat me niet eens zozeer om het geld, maar om een andere manier van leven. Ik wil rekening houden met het milieu en ik vind het niet meer vanzelfsprekend om zomaar van alles en nog wat te kopen.”

De belangstelling voor digitale huishoudboekjes groeit razendsnel. Yunoo is maart 2009 online gegaan en heeft naar eigen zeggen nu meer dan 60.000 gebruikers. Concurrent Cashflow.nl ging 1 januari van dit jaar online en zegt nu al zo’n 30.000 gebruikers te hebben. Maar ook de belangstelling voor de Nibud C@shflow Manager, een softwarepakket dat niet alleen een digitaal huishoudboekje biedt, maar ook een persoonlijke jaarbegroting voor je maakt, is het afgelopen jaar met 30 procent gegroeid. En toen ING vorige zomer vijfhonderd proefpersonen zocht voor TIM, een experiment met een digitaal huishoudboekje dat gekoppeld zou worden aan een betaalrekening, hadden ze die in één dag gevonden.

„De crisis heeft mensen ervan bewust gemaakt dat je je financiën maar beter goed in de gaten kunt houden”, verklaart zakenvrouw Annemarie van Gaal het fenomeen. Zij publiceerde onlangs het boek Succes – Adviezen voor een financieel onbezorgd leven, waaraan een gratis kasboek was toegevoegd.

Van Gaal kreeg bijna tweeduizend reacties van mensen die dat kasboek enthousiast waren gaan bijhouden. „Dat waren jonge ambitieuze ondernemers, maar ook oudere mensen die net failliet waren gegaan”, vertelt ze.

Volgens Van Gaal, die zelf ook jarenlang een kasboek bijhield en nog steeds bijhoudt wat ze per jaar aan kleren uitgeeft – „dat is bittere noodzaak” – zijn mensen hun greep op geld kwijtgeraakt omdat het iets abstracts is geworden. Vooral jonge mensen krijgen, doordat ze altijd pinnen, nog nauwelijks met contant geld te maken. „Geldbedragen zijn gewoon cijfertjes geworden die heen en weer worden gestuurd door banken”, zegt ze. „Mensen zien de waarde van geld niet meer. Een huishoudboekje geeft ze het overzicht terug.”

Marieke Henselmans, auteur van talloze boeken op het gebied van besparen, noemt het bijhouden van een huishoudboekje „essentieel” voor mensen die hun financiën op orde willen krijgen. In haar Bespaarkalender biedt ze daarom de mogelijkheid om elke maand een overzicht van inkomsten en uitgaven in te vullen. Maar over het digitale huishoudboekje is ze minder enthousiast. „Zo’n digitaal huishoudboekje is voor veel mensen behoorlijk ingewikkeld. Ik heb meegedaan aan TIM, de proef van ING en zelfs ik vond het nog lastig en ontoegankelijk vormgegeven. Bovendien heeft TIM iets griezeligs: er kijkt wel iemand mee op je bankrekening en dat is behoorlijk big brother. Wat is er mis met het goede oude schriftje?”

Online huishoudboekjes: yunoo.nl, cashflow.nl, kasboek.nl, sparenbesparen. blogspot.comHuishoudboekjessoftware: Nibud C@shflow Manager (€ 39,95), nibud.nl, bankingtools.nl, windowskasboek.nl/ huishoudboekje