Gyros 555

Een gedachte-experiment. Stel: Griekenland had tweeduizend kilometer zuidelijker gelegen – ergens in Midden-Afrika bijvoorbeeld. Wat was er dan gebeurd?

Ik vermoed het volgende.

Op de buitenlandpagina van de krant was allereerst een vijfregelig bericht over het naderende faillissement van de Grieken verschenen. Een dag later plaatst de opinieredactie een ingezonden brief van een hulporganisatie, waarin zij waarschuwt voor „rellen onder de Akropolis”. Diezelfde avond verschijnt de minister van Ontwikkelingssamenwerking, met zijn beste stropdas voor, in het NOS Journaal om zijn „diepe bezorgdheid” te uiten. Een Kamerlid vraagt onmiddellijk een spoeddebat aan, maar die wordt afgeblazen vanwege Koninginnedag.

Een half jaar later. De Kerstdagen staan alweer voor de deur. Radio 3FM besluit op de Grote Markt in Groningen een glazen huisje op te tuigen om „opnieuw aandacht te vragen voor het drama in Griekenland”. Een concurrerende tv-zender kondigt daarop direct een grote belshow aan – onder de ludieke naam Gyros 555. De Zorba wordt gedanst, er wordt met servies gegooid en het publiek krijgt allemaal een hapje moussaka van topkok Herman den Blijker. De premier, speciaal gekleed in een blauw-wit overhemd, roept halverwege de uitzending op tot „internationale solidariteit” en belooft het verzamelde bedrag te verdubbelen. In totaal wordt er maar liefst 32 miljoen euro opgehaald.

Tot groot ongenoegen van een aantal vermaarde economen, overigens. In een paginagroot interview in de Zaterdagbijlage leggen zij uit waarom: „Dat geld stroomt grotendeels de zakken in van het corrupte Griekse bestuur. Zodat ze lekker op hun 54ste met pensioen kunnen. Dit soort hulp stimuleert maar één ding en dat is wanbeleid.” Gyros 555 wordt een dag later gesloten.

De Amerikaanse filosoof Richard Rorty stelde ooit dat solidariteit niets meer is dan „een vorm van etnocentrisme”. Daarmee bedoelde hij dat solidariteit niet voortkomt uit een notie van universele medemenselijkheid (‘we zijn allemaal mensen’), maar, integendeel, juist gebaseerd is op het onderscheid tussen ‘wij’ (‘het goede soort mensen’) en ‘zij’ (‘het verkeerde soort mensen’). Anders gezegd: solidariteit doet ons de belangen van de eigen groep niet overstijgen, zoals het woord suggereert, maar stelt deze juist centraal. Voor dat Midden-Afrikaanse land valt dus slechts te hopen dat wij ooit even afhankelijk van hen worden als zij van ons.

En tegen de Grieken kun je slechts zeggen: maar goed dat jullie in Europa liggen.