Een privékwestie voor Jack de Vries

We hadden het over de relatie van de politicus met de kiezer. Wat wou je zeggen, Jack? „Ik zal niet ontkennen dat ik best veel werk. En dat mijn vrouw Harriët meer heeft moeten inleveren dan ik.” En verder? „Deze periode wordt niet voor niks het spitsuur van het leven genoemd. Mijn kinderen zijn negen en zes jaar oud. Ze doen aan sport, ze spelen een instrument, ze hebben feestjes. Het is een logistieke uitdaging om dat allemaal te regelen. Kan niet, bestaat niet. Maar je moet het samen echt willen.”

In De Telegraaf werd vrijdag te midden van de schaamteloze aasgierenjournalistiek over de ramp bij Tripoli met leedvermaak geciteerd uit een interview met de staatssecretaris van Defensie, gepubliceerd in een eenmalige ‘vrouwenglossy’, die kort geleden aan alle medewerkers van Defensie werd gestuurd. Ook de kop van dat interview bleek ineens hilarisch: ‘We hebben meer vrouwen nodig.’ Jack de Vries verblijft op dit moment in een Haagse kazerne, omdat zijn vrouw hem het huis heeft uitgezet vanwege een affaire met een vrouwelijke adjudant.

Gaat mij dat wat aan?

Een paar jaar geleden beschreef Peter Middendorp, de literaire Binnenhof-watcher voor het gratis dagblad De Pers,met enige schroom hoe onze minister-president alom bekend staat als een soort van billenknijper – soort van, want Jan Peter scheen zijn hand bij aantrekkelijke vrouwen altijd stevig in het grensgebied tussen onderrug en bilpartij te laten rusten, zodat het slachtoffer altijd nog kon denken dat het aan haar lag. Typisch weer dat aarzelende, terwijl Ruud Lubbers in zijn hoogtijdagen – willen we het weten?

Het nieuws over de dwingende aanhankelijkheid van onze premier bereikte razendsnel de roddelrubrieken, waar het even snel een zachte dood stierf. Je hebt veel uitzinnigheden in de Nederlandse politiek, maar nauwelijks seksschandalen. Geruchten over rode striemen in een sm-kelder, verhit gerommel in een fietsenhok – het blijven geruchten, nooit treedt hier een politicus af vanwege zijn hormonen. Misschien komt dat omdat de Binnenhof-journalisten zelf te veel boter op hun hoofd hebben – in Nieuwspoort, de sociëteit waar de politiek en pers elkaar treffen, hangt de permanent ranzige sfeer van een parenclub – misschien interesseert het het publiek domweg niet genoeg. Jan Peter Balkenende was er dan ook als de kippen bij om de huwelijkscrisis van Jack de Vries af te doen als een ‘privéaangelegenheid’. De Vries zou zich de komende tijd op de achtergrond houden, maar hij zou wel aanblijven als staatssecretaris. Balkenende: „Hij heeft aangegeven dat hij tijd nodig heeft en dat respecteer ik.”

Het bleek een kwestie van tijd rekken, want De Vries overleefde dit schandaaltje politiek niet. Vrijdagmiddag trad hij af. De militaire vakbonden hadden al verklaard De Vries niet langer serieus als onderhandelingspartner te nemen – de een omdat De Vries zich niet aan de gedragscode van het leger heeft gehouden, die stelt dat relaties op het werk gemeld moeten worden, de andere omdat hij als pleitbezorger van normen en waarden en gezin als hoeksteen van de samenleving volkomen ongeloofwaardig is geworden. Ex-politicus Bram Peper gooide het over een andere boeg: hij had geen morele bezwaren tegen het overspel van De Vries, maar omdat de relatie met de adjudant geheim was, zou De Vries een flinke tijd chantabel zijn geweest. Stel dat de Iraanse geheime dienst erachter gekomen was!

Dat lijkt me allemaal niet ter zake of overdreven. De reden waarom De Vries dit niet overleefde is een andere. Het is deze voormalige spindokter geweest die als geen ander het quasipersoonlijke in de politiek heeft bevorderd – het soort nietszeggende ‘menselijke’ interviewtjes zoals dat met hem in de ‘vrouwenglossy’ van het Nederlandse leger. Hij twittert er ook lustig op los – dat wil zeggen, tot vorige week – met meer dan elfduizend volgers. Het is dus niet een publiek van aasgieren dat zijn neus in het privéleven van een politicus steekt, het is de politicus zelf die zijn persoonlijke ditjes en datjes breed uitserveert voor wie het maar wil horen. Wanneer een bewindsman op glanspapier en op kosten van zijn eigen departement zijn harmonieuze gezinsleven etaleert, dan kun je een crisis in dat gezinsleven vervolgens niet afdoen als een privéaangelegenheid. Het is, zoals politici graag zeggen, van tweeën één. Moreel laakbaar is niet zijn overspel – dat moet hij zelf weten – maar het feit dat hij leugenachtige praatjes over zijn persoonlijke leven in de strijd werpt om populair te worden. Het is De Vries zelf die het persoonlijke politiek heeft gemaakt. Het is zijn eigen talent voor spin dat hem de das omdoet.

Bijna alles is in Nederland persoonlijk geworden – kijk maar een avond televisie – maar met authenticiteit heeft dat niks te maken. In de journalistiek bestaat er het subgenre van het persoonlijke interview, waarin BN’ers hun ziel en zaligheid op tafel leggen – zogenaamd, want het is vooral een berekenend genre, waarin ziekte en depressie, liefde en lust zorgvuldig in de etalage van de publieke belangstelling worden uitgestald. Veel van die uitgeserveerde intimiteiten zijn koket en onoprecht – zelden gaat iemand echt met zijn billen bloot. Bedrog, jaloezie en frustratie, voor minder aantrekkelijke emoties is in het fakegenre van het persoonlijke interview geen plaats.

Het is de ergste vorm van hypocrisie: doen alsof je openhartig bent.

Zulk ijdel vertoon is aantrekkelijk voor politici, die graag in de schijnwerpers staan zonder het achterste van hun tong te laten zien. Wanneer de vliegramp bij Tripoli is weggezakt en de campagnes vervolgd worden, wacht ons weer een stortvloed aan gezinsgeluk en lievelingsrecepten en tweets over alledaagse onbenulligheden.

Als je het doet, doe het dan goed. Een Amerikaanse journalist meldt in een te verschijnen boek dat Carla Bruni klaagt over gebrek aan seks – de president van Frankrijk heeft het gewoon te druk. Noodgedwongen maakt het paar nummertjes tussen de bedrijven door, zodat ze soms te laat komen bij belangrijke ontvangsten – zoals laatst bij de Engelse koningin. Of het oprecht is, betwijfel ik, maar tuttig is het in ieder geval niet.

Reageren kan op nrc.nl/heijne (reacties worden openbaar na beoordeling door de redactie.)