Biologen denken dat al veel hagedissen door opwarming verdwijnen

Hagedissen sterven wereldwijd uit door de opwarming van de aarde. Dat concluderen biologen nu ze op diverse plaatsen in de wereld hagedissenpopulaties zien uitsterven terwijl het er warmer wordt (Science, 14 mei).

De onderzoekers denken dat de hagedissen door de warmte vaker de schaduw moeten opzoeken om oververhitting tegen te gaan, en daar niet aan eten toekomen. Hagedissen zijn koudbloedig; ze regelen hun temperatuur door de zon op te zoeken of te mijden.

De biologen zochten de afgelopen jaren naar hagedissen in Mexico, in Australië en Europa. Op diverse plaatsen zijn de hagedissen sinds de jaren zeventig en tachtig verdwenen. In Europa gold dat voor de levendbarende hagedis Lacerta (Zootoca) vivipara, een algemene soort die ook in Nederland leeft. Of een populatie verdween, was redelijk te voorspellen aan de hand van de lokale opwarming.

De vooral uit Latijns-Amerika afkomstige biologen berekenden de kans dat een populatie verdween aan de hand van de favoriete lichaamstemperatuur van een hagedis, en de gemeten lokale temperatuur in het voortplantingsseizoen. Hun schatting is dat in de afgelopen 35 jaar wereldwijd 4 procent van de hagedissenpopulaties lokaal is verdwenen. Ze weten niet of soorten al helemaal zijn uitgestorven.

Een zwak punt is dat de biologen er geen rekening mee houden dat de populaties zich ook elders kunnen vestigen. Ook besteden ze weinig aandacht aan alternatieve verklaringen voor het uitsterven, zoals vernietiging van leefgebied. In Nederland bijvoorbeeld nemen de aantallen van de levendbarende hagedis af, maar hier speelt ook dat natuurgebieden droger en kleiner worden.

De biologen wagen zich aan voorspellingen voor 2050 en 2080. Over zeventig jaar zou volgens hun model, bij doorzettende opwarming van de aarde, één op de vijf soorten hagedissen uitsterven. Zulke voorspellen zijn onzeker. Er zijn alleen al tien à vijftien verschillende toekomstige klimaatmodellen in omloop, en ook de leefomgeving van soorten (zoals de mogelijkheid om naar elders te migreren) is belangrijk. Hester van Santen