Al het slechte reflecteert in voetbal

Het internationale voetbal bereidt zich voor op het WK, maar het Chinese voetbal gaat door een dal. „Uniek, chaotisch, corrupt en nu ook desperaat.”

De overwinning van de Chengdu Blades tegen Qingdao Jonoon was net zo echt als een Rolex op de zwarte markt van Shanghai. Doelman en assistent-coach Fu Bin herinnert zich de uitslag van deze Chinese profwedstrijd nog precies: 1-2.

„Het ging zo subtiel, we hadden destijds niet eens in de gaten dat onze tegenstanders opzettelijk de wedstrijd aan ons gaven”, vertelt de ruim twee meter lange Fu Bin in het spelerskwartier van de club die werd bestraft met degradatie van de Superliga naar Divisie A. „Pas later hebben wij gehoord dat onze overwinning was gekocht.”

„Het was een terechte straf, hoewel wij spelers niets hebben misdaan”, zegt Fu Bin als hij het nieuwe clubgebouw laat zien dat na de grote aardbeving van 2008 is opgeleverd. „We aanvaarden de straf, we erkennen daarmee schuld, we hebben een hele reeks maatregelen genomen, want wij willen ook dat het Chinese profvoetbal helemaal wordt schoongemaakt”, zegt ook Chengdumanager Yao Xia. Hij is gekleed in het rood-zwarte tenue met het embleem dat bestaat uit twee gekruiste kromzwaarden.

Deemoedige openheid, openlijk berouw in de media, het publiekelijk aanvaarden van de vernedering: het maakt allemaal deel uit van de zeer Chinese strategie om de Blades terug te brengen naar de Superliga. Sportief gezien zijn de vooruitzichten heel goed, want de Blades staan met nog zeventien wedstrijden te gaan in de top.

Terwijl de internationale voetbalwereld zich voorbereidt op het WK in Zuid-Afrika gaat het jonge, slechts vijftien jaar oude Chinese profvoetbal door een diep dal. Het land dat claimt het voetbal te hebben uitgevonden tijdens de Songdynastie is niet eens aanwezig.

De degradatie van Chengdu Blades maakte begin dit jaar deel uit van een door de autoriteiten in Peking gelaste campagne om de Superliga te zuiveren van omkoping. Binnenkort beginnen de processen tegen twintig voormalige bestuurders van de overkoepelende Chinese voetbalbond, ex-coaches en voormalige spelers. Oud-voorzitter Nan Yong wacht volgens de Chinese media de doodstraf. Hij zou betrokken zijn geweest bij het regelen van wedstrijden en heeft als hoog partijlid de Chinese Communistische Partij en daarmee China in opspraak gebracht.

Of deze maatregelen voldoende zijn, betwijfelt Li Chengpeng, die als eerste Chinese journalist een onthullend boek schreef over ‘namaakwedstrijden’, ‘zwarte scheidsrechters’ en verstrengeling van clubs, partijfunctionarissen en de Chinese maffia. „Ik hoop het wel, maar ik weet zeker dat met het vervangen van een paar topfiguren niets wordt opgelost. Het Chinese topvoetbal is in feite een weerspiegeling van modern China. Hoewel, in het voetbal reflecteren wel alle slechte aspecten, en niet de goede”, zegt Li, wiens boek vijf jaar geleden nooit door de censuur was gekomen.

Hij omschrijft de situatie als volgt: „Uniek, chaotisch, corrupt, maar nu ook desperaat en daardoor hoopvol.” Hij en twee andere Chinese sportjournalisten kunnen betrekkelijk vrij hun onderzoekswerk doen. Zij weten zich politiek gedekt door president Hu Jintao en premier Wen Jiabao, die Li’s boek hebben gelezen.

„Het blijft niettemin zeer riskant, want het zijn uiteindelijk de lokale partijfunctionarissen die de echte macht hebben in China”, aldus Li, die door zijn boek ‘Chinees voetbal achter de schermen’ en zijn programma’s op de nationale tv Bekende Chinees is geworden.

Als dieperliggende oorzaken van de corruptie in de profliga noemt hij de snelle economische groei, waardoor er meer geld in omloop is, de verstedelijking en de Chinese staatsloterij. In de nieuwe grote steden zoals Chengdu (tien miljoen inwoners) willen lokale partijbestuurders en bedrijven dat hun voetbalclubs snel doordringen tot de top.

„Dit zijn politici en ondernemers die gewend zijn hun zin te krijgen en zij hebben daar ook geld voor over. Corruptie is niet alleen een verschijnsel in de voetballerij”, denkt Li. Voor partijbestuurders leveren al dan niet gekochte topprestaties status op; bedrijven zoals de producenten van bier, wijn, Chinese jenever, condooms en huwelijksmakelaars zien hun omzetten na overwinningen doorgaans verdubbelen.

Maar de belangrijkste oorzaak zijn de illegale loterijen. De Chinese staatsloterij wordt streng gecontroleerd en keert naar de smaak van velen te lage winsten uit. De ondergrondse loterijen en gokhuizen, die worden geëxploiteerd door de triades, die weer zijn teruggekeerd op het vasteland, zijn door hoge winstuitkeringen veel populairder. „Het is de maffia die met groot geld clubs, spelers en scheidsrechters kan manipuleren en zo de uitkomsten van de loterijen regisseren”, zegt Li.

Snelle oplossingen ziet hij niet, zolang het profvoetbal een door de plaatselijke overheden en daarmee samenhangende bedrijven bestuurde tak van sport blijft. Li: „De status van de burgemeester van Amsterdam hangt niet af van de prestaties van Ajax, de status van de partijsecretaris van bijvoorbeeld Chongqing en de prestaties van FC Chongqing zijn met elkaar verbonden. De burgemeester van Amsterdam zal zich niet met de opstelling van Ajax bemoeien, de partijsecretaris van Chongqing doet dat wel. De Chinese profclubs worden bestuurd door mannen die niets van voetbal afweten.”

Is er dan eigenlijk wel toekomst voor profvoetbal in China? Bij Chengdu Blades denken keeper Fu Bin en manager Yao Xia dat het nog generaties zal duren voordat China op het niveau is van Zuid-Korea of Japan. „Chinese spelers hebben nog niet die vechtlust die de Koreanen hebben. De meeste spelers zijn alleen maar geïnteresseerd in de status en het geld. Er moeten nieuwe generaties spelers komen die wel over de spirit beschikken”, aldus Yao Xia.

Opleiding, scouting en jeugdcompetities, het staat allemaal in de kinderschoenen. „China is een groot land, we hebben honderden miljoenen voetbalfans. De sport is populairder dan basketbal en tafeltennis samen, maar we hebben te weinig voorzieningen, clubs en spelers. Als we dat kunnen veranderen, zal in China in de toekomst ook bij het WK zijn”, hoopt Fu Bin. Hij geeft iedere vrijdag keeperstraining aan talentvolle scholieren in Chengdu. „Ik heb er eigenlijk geen tijd en energie voor, maar het moet beslist.”