Turken komen geplaagde Grieken helpen

Premier Erdogan heeft lang gewacht op het juiste moment om optimale munt te slaan uit een kort bezoek aan aartsvijand en mede-NAVO-lid Griekenland

Bram Vermeulen

Eigenlijk had de Turkse premier Tayyip Erdogan vorig jaar al naar de Griekse buren zullen vliegen, waar hij sinds 2004 niet meer is geweest. Erdogan zei af, met vage gezondheidsklachten die maar weinigen in de Turkse pers geloofden. In de diplomatie tussen twee aartsvijanden draait alles tenslotte om timing en die is een jaar later, te midden van de Griekse crisis, overduidelijk op de hand van de Turken.

Het tweedaagse bezoek van Erdogan aan Griekenland dat vandaag begint staat stijf van symboliek. Erdogan neemt liefst tien ministers met zich mee voor een gezamenlijke kabinetsvergadering met de Grieken. Nooit eerder vertoond, „revolutionair”, in de woorden van de Turkse minister van Buitenlandse Zaken.

Nog belangrijker zijn de tachtig Turkse zakenmensen die Erdogan vergezellen naar Griekenland, dat door zijn belabberde boekhouding de hele eurozone dreigt mee te trekken in zijn val. De Turken komen hun verzwakte buren redden, is het beeld, terwijl de Turken tegelijkertijd ook een belangrijke reden zijn voor de Griekse val.

De twee NAVO-bondgenoten voerden de afgelopen jaren aan weerszijden van de Egeïsche Zee een uit de hand gelopen wapenwedloop. De uitgaven waren minder onschuldig dan de pesterige achtervolgingen die Turkse en Griekse gevechtsvliegtuigen geregeld met elkaar houden boven de Middellandse Zee. In absolute cijfers gaven de Turken nog meer uit dan de Grieken, maar in Griekenland vraten de defensieuitgaven liefst 5,6 procent van het nationale inkomen op en liepen de kosten op tot 1.000 dollar per hoofd van de bevolking. De grootste profiteur was volgens de International Crisis Group ironisch genoeg de wapenindustrie in Duitsland, de Europese bondgenoot die de afgelopen weken het meest tegenstribbelde tegen het Griekse reddingsplan. „De Egeïsche Zee kan beter een zee van vrede worden”, zei de Griekse premier Papandreou aan de vooravond van het bezoek tegen een Turkse krant. „Het Griekse noch het Turkse volk heeft meer onderzeeërs en gevechtsvliegtuigen nodig”, beaamde Egemen Bagis, de Turkse minister voor Europese Zaken. De regerende AK-partij in Turkije knokt al acht jaar om de macht van het Turkse leger verder in te dammen en is druk bezig problemen met de buurlanden op te lossen om zo minder afhankelijk van militairen te worden. De Turken willen vandaag praten over het opheffen van de visumplicht met Griekenland, zoals deze onlangs met Rusland werd overeengekomen en eerder met Syrië, Libanon, Irak en Iran en vijftig andere landen. Turkije groeit uit tot een regionale grootmacht die niet meer te negeren valt, zeker niet door de verpauperde buren.

Wat betreft economische crises zijn de Turken ervaringsdeskundig. In 2001 bracht hyperinflatie de Turkse economie aan de rand van de afgrond en moest IMF-geld voorkomen dat wankelende banken omvielen. Nu belooft de Turkse economie dit jaar sneller te groeien dan welke economie dan ook binnen de Europese Unie. Terwijl Griekenland als eerste land in de eurozone aan het infuus van het IMF moet, stijgt de Turkse lira tot ongekende hoogten. De Grieken investeren aanzienlijk meer in Turkije dan andersom.

De Turken hopen op wisselgeld. De hulp van de regering in Athene is hard nodig voor een doorbraak op Cyprus. De aanwezigheid van Turkse troepen sinds 1974 in het noorden van het eiland is een belangrijk obstakel voor toetreding van Turkije tot de EU.

De Turkse premier hoopt op een oplossing van het conflict voor het einde van het jaar. Hij zei dat in april, daags nadat de Turks-Cypriotische hardliner Dervis Eroglu de verkiezingen op Noord-Cyprus had gewonnen met een campagne tegen concessies aan de Grieks-Cyprioten.

De Griekse regering zou gewicht in de schaal kunnen leggen, door de Grieks-Cyprioten, die sinds 2004 lid zijn van de EU, tot meer toenadering te bewegen. Maar met de razende crisis in eigen land is Cyprus voor de Griekse premier Papandreou nu een van zijn minst urgente kopzorgen.