Een harde knal, vanuit het niets

Tijdens een interview werd ‘de rode commandant’ door zijn hoofd geschoten.

De generaal, die in coma ligt, adviseerde de betogers en staat op de most wanted-lijst.

De rebellerende majoor-generaal Khattiya Sawasdipol gaf gisteravond, zoals altijd in camouflagepak en met legerhoedje, een interview aan The New York Times-correspondent Thomas Fuller. Ze stonden te praten aan de rand van het protestkamp van de ‘rode shirts’, de betogers tegen de regering naar wie Khattiya is overgelopen. De militair, die door de Thaise premier een terrorist wordt genoemd, vertelde net dat het leger volgens hem geen kans maakt om het kamp te ontruimen.

Dan: een harde knal, en Fuller ziet hoe Khattiya met wijd open ogen op de grond valt. Hij is door het hoofd geschoten, vanuit het niets.

Het is de laatste bizarre wending in het protest van de rode shirts tegen de regering, dat twee maanden geleden begon. Khattiya ligt in coma in het ziekenhuis. Werd hij neergeschoten door één van de sluipschutters van het leger, die sinds gistermiddag op de daken van de wolkenkrabbers rond het protestkamp stonden? Na het schot hoorden ooggetuigen explosies en het geratel van machinegeweren. Daarbij is ten minste een dode gevallen. Het leger heeft nog geen reactie gegeven op de gebeurtenissen.

Khattiya staat sinds een maand op de most wanted-lijst van de regering, omdat ze hem verdenkt van enkele mysterieuze granaataanslagen rond de protesten. Hij is een Bekende Thai, die onder zijn pseudoniem Seh Daeng – rode commandant – boeken schrijft over zijn belevenissen tijdens geheime operaties in Vietnam en Indonesië. Hij raakte bij het leger uit de gratie toen hij in 2008 zei dat hij de toenmalige regering, die loyaal was aan oud-premier Thaksin Shinawatra, met wapens wilde verdedigen tegen een mogelijke militaire coup. Het maakte dat de legerleiding hem overplaatste tot instructeur voor aerobics-klasjes op de markt. Als reactie zei hij toen dat hij slechts één dansje wist, de „gooi een granaat-dans”.

Begin dit jaar werd hij op non-actief gesteld. Khattiya voegde zich bij de rode shirts, en hoewel verschillende protestleiders zich van hem distantieerden, werd hij de baas over de ‘beveiliging’. Hij ontwierp de barricades van autobanden, scherpe bamboestokken en scheermesdraad die het protestkamp beschermen. Maar was hij ook degene die met enkele van zijn mannen in april de granaten en kogels afvuurde die vijf militairen de dood in jaagden? „Dat ontken ik”, zei hij zondag in een interview. „Niemand heeft mij gezien.”

De aanval op Khattiya kwam nadat gisteren om zes uur een deadline om het protestkamp te verlaten verliep en het leger aanstalten leek te maken de demonstranten te verwijderen. Mensen werden opgeroepen het gebied te verlaten, winkels moesten vroegtijdig dicht en de skytrain en metro die door het gebied lopen, werden stilgelegd. Eerder op de dag arriveerden trucks met militairen in het gebied en kondigde de regering aan sluipschutters te plaatsen, die zonodig met scherp zouden schieten.

En dat terwijl de situatie er tot voor kort zo hoopvol uitzag. Premier Abhisit kondigde vorige week een ‘vijfstappenplan voor verzoening’ aan, waarbij hij op 14 november verkiezingen zou houden; ruim een jaar voordat zijn termijn afloopt. De rode shirts gingen akkoord. Maar vervolgens presenteerden zij een nieuwe eis: dat vicepremier Suthep Thaugsuban zichzelf aangeeft bij de politie, omdat zij hem verantwoordelijk houden voor de 25 doden die vielen tijdens gevechten tussen leger en demonstranten op 10 april.

Majoor-generaal Khattiya was een van de meest uitgesproken tegenstanders van het stappenplan. Hij suggereerde dat andere rodeshirtleiders door de regering waren omgekocht om het plan te accepteren. Tot nu toe eisten de rode shirts onmiddellijke verkiezingen.

Inmiddels heeft Abhisit aangegeven dat de verkiezingen voorlopig van de baan zijn, als de betogers blijven weigeren het gebied dat ze bezetten te verlaten. Al anderhalve maand zijn grote winkelcentra en vijfsterrenhotels dicht. Abhisit zegt dat de regering „het volle recht heeft om het gebied terug te geven aan het volk”.

Maar hoe verwijder je tienduizend mensen, onder wie oude vrouwtjes en baby’s? De regering heeft in zeventien provincies de noodtoestand uitgeroepen, om te voorkomen dat rode shirts van het platteland naar Bangkok afreizen. De straatverlichting in het protestgebied is uitgezet. Maar een plan om de elektriciteit- en watervoorziening af te sluiten en mobiele telefoonsignalen te storen heeft de regering weer losgelaten. Te lastig voor de bewoners van het gebied en de vele scholen, ziekenhuizen en ambassades, waaronder de Nederlandse, die gisteravond gesloten werd. Een gewelddadige bestorming lijkt de enige overgebleven mogelijkheid.

Beelden van na het schot (bloederig) via nrcnext.nl/links