Van een film een event maken

Het filmfestival in Cannes opent vandaag.

De organisatie noemt het een lastig jaar voor de programmering. Er zijn minder films in competitie.

. De wolk van vulkaanstof die boven Europa zweeft, dreigt de rode loper van het filmfestival van Cannes flink uit te dunnen. Vooral het vliegverkeer uit de Verenigde Staten ondervindt hinder, en daar moeten de sterren toch vandaan komen, die dit jaar in Cannes toch al dun zijn gezaaid. Ridley Scott, de regisseur van de openingsfilm Robin Hood, met Russel Crowe in de hoofdrol, heeft moeten afzeggen, vanwege een knieoperatie.

Zo wordt het nieuws aan de vooravond van het festival gedomineerd door prominente afzeggingen. De Italiaanse minister voor Cultuur Sandro Bondi, een trouwe bondgenoot van premier Berlusconi, liet demonstratief weten niet naar Cannes te komen voor zijn traditionele ontvangst. Hij is woedend over de vertoning van de documentaire Draquila. L’Italia che trema van de Italiaanse cabaretière Sabina Guzzanti. Daarin neemt ze de valse beloften en de corruptie onder de loep die volgden op de aardbeving in het Italiaanse stadje L’Aguila in april 2009. Volgens de eerste recensies beschimpt ze niet alleen de regering-Berlusconi, maar neemt ze ook het falen van de oppositie onder de loep. Volgens minister Bondi is er niettemin sprake van „een belediging van het Italiaanse volk”. Geweldige publiciteit, waar de film alleen maar beter van kan worden.

Zo’n controverse zou ook Countdown to Zero van Lucy Walker vermoedelijk niet slecht uitkomen, een film die wijst op de gevaren van het wereldwijde arsenaal van nucleaire wapens, waarover de Verenigde Naties zich op dit moment buigen in New York. Achter de film steekt hetzelfde productieteam als van An Inconvenient Truth, van Al Gore. Van een film een ‘event’ maken, daar gaat het om bij een festival en dat is waar de heksenketel van Cannes zich zo goed voor leent.

Een nieuwe film van aartsprovocateur Jean-Luc Godard, zijn eerste sinds Notre Musique uit 2004, is hoe dan ook een gebeurtenis. Godard stopte begin jaren zeventig, in zijn meest radicale linkse periode, met films maken onder zijn eigen naam en ging verder als het collectief Dziga Vertov. Ook Film Socialism is toeschreven aan een ‘comité van regisseurs’ bestaande uit negen personen naast Godard zelf, waaronder zijn vrouw Anne-Marie Mieville. Godard omschrijft de film als een ‘symfonie in drie delen’, die zich grotendeels afspeelt op een cruiseschip op de Middellandse Zee.

Festivaldirecteur Thierry Frémaux spreekt van „een moeilijk jaar’’ voor de programmering van het festival, met een uitzonderlijk bescheiden aantal films in competitie van eerst 16 en uiteindelijk 18 films in plaats van de meer gebruikelijke 20. Ook de organisatie van het parallelprogramma Quinzaine des realisateurs zag een aanzienlijke vermindering van het aantal ingezonden films, en een toename van de films die voor een uiterst klein budget zijn gemaakt, soms op een mobiele telefoon.

Met enige vertraging begint de economische crisis nu echt door te werken in de filmwereld; het aantal bezoekers van het festival zal naar verwachting ook kleiner zijn. Lokale ondernemers verwachten een neergang in de omzet van tussen de 20 en 30 procent.

Vergeleken met vorig jaar, toen grote namen als Haneke, Tarrantino en Almadovar met zware tred door het festival klosten, zijn de verwachtingen dit jaar aanzienlijk minder hooggespannen. Maar dat biedt ook voordelen. De mogelijkheid is groter dat een nieuwe, nog onbekende filmmaker de kans krijgt om veel aandacht te krijgen. Het speelveld ligt open op een manier die voor Cannes, een festival dat sterk hecht aan tradities, tamelijk uitzonderlijk is. Dat maakt dat deze editie van het belangrijkste filmfestival ter wereld weleens een van de spannendste kan blijken te zijn. En juryvoorzitter Tim Burton heeft zijn intrek al genomen in het Carlton Hotel aan de Boulevard Croisette. Hij is er in ieder geval.

Peter de Bruijn blogt vanuit Cannes: nrc.nl/cultuurblog