Stevige vent, met een hoofd als een halve maan

Fotografie: World Press Photo 2010, Oude Kerk, Amsterdam, t/m 20 juni. Openingstijden: ma. t/m zat., van 10.30 uur tot 17.30 uur, zondag van 13.00 uur tot 17.30 uur. www. exhibitions@worldpressphoto.org. ****

Gedurende de uitreiking van de World Press Photo begin deze maand in Amsterdam ontstond er een raar moment. Terwijl alle winnende fotografen één voor één op het podium verschenen werd ook de naam omgeroepen van Ou Zhihang, een Chinese fotograaf die de ‘Eervolle Vermelding Stories’ heeft gekregen voor zijn fotoserie waarop hij zelf, naakt, push-ups doet op verschillende plekken in China met nieuwswaarde.

Omdat er even niks gebeurde toen Zhihang wat ongemakkelijk midden op het podium stond, besloot hij om het publiek af te leiden door zichzelf een paar keer op te drukken. Onder luid applaus deed de Chinees zijn oefeningen, terwijl de naam van de volgende fotograaf al werd aangekondigd: Eugene Richards.

De wereldberoemde Amerikaanse fotograaf, die dit jaar een eerste prijs won in de categorie ‘Hedendaagse Kwesties Stories’ voor zijn indrukwekkende zwart-wit reportage over Amerikaanse Irak-veteranen, moest wel een minuut lang achter op het podium wachten tot Zhihang klaar was met zijn act.

Even leek het een zwaar symbolisch moment te worden: een vertegenwoordiger van de nieuwe generatie fotografen overschaduwt de traditionele documentaire fotograaf. Gelukkig rees er een donderend applaus op toen Richards vervolgens het podium opliep. En terecht, want zijn fotoserie, die nu te zien is op de World Press Photo tentoonstelling in de Oude Kerk in Amsterdam, komt aan als een vuistslag in het gezicht.

Vooral de foto die Richards maakte van Nelida Bagley, die haar zoon Jose Pequeño in een ziekenhuis in Massachusetts uit bed probeert te helpen, is indrukwekkend. Pequeño verloor veertig procent van zijn hersenen toen zijn voertuig in Midden-Irak werd getroffen door een granaat. Richards fotografeerde de veteraan van achteren: wat je ziet is een stevige vent, maar zijn hoofd bestaat nog maar uit een halve maan.

Dit soort fotografie staat inderdaad voor de ‘klassieke’ documentairefotografie die vaak door de jury van World Press wordt uitgekozen om op een treffende wijze het wereldleed in beeld te brengen. Maar even sterk zijn dit jaar de keuzes die de jury maakte van meer ‘indirecte’ of zelfs ‘conceptuele’ foto’s zoals de serie van Zhihang.

Zo kreeg de Duitse fotograaf Michael Wolf een prijs in de categorie ‘Dagelijks Leven Singles’ voor een dromerige foto van een vrouw die tijdens de spits met de metro in Tokio uit het raam kijkt. En de portretten, die de Franse fotograaf Denis Rouvre maakte van Senegalese worstelaars die zichzelf insmeren met witachtige vloeistof om daarmee boze geesten te verdrijven, zelfs een plek in het museum waard.

De jury van World Press Photo valt daarmee te prijzen voor haar gevarieerde keuze. Dat geldt ook voor de beslissing om de mysterieuze foto, die de Italiaanse fotograaf Pietro Masturzo maakte van Iraanse vrouwen die vorig jaar protesteerden op de daken van Teheran, tot winnend beeld uit te roepen. Een bezoek aan de expositie is dit jaar dan ook zeer aan te bevelen. Al was het maar om eens goed te kijken naar die tegenstelling in het werk van Richards en Zhihang en daardoor weer te beseffen hoe veelzijdig fotografie kan zijn.