Steunactie Fed houdt risico's in

Is de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve, zijn bevoegdheden aan het oprekken? Door de zogenoemde ‘swap lines’ naar andere centrale banken te heropenen, heeft de Fed opnieuw een ongelimiteerde belofte gedaan om de radertjes van het internationale bankwezen te smeren, met name in Europa. Het tegengaan van het dichtslibben van de obligatiemarkten is een lovenswaardig streven, maar zulke interventies hebben ook nadelen, zoals mogelijke inflatiebevordering en het stimuleren van riskant gedrag.

Terwijl de Europese leiders zich dit weekend haastten om overeenstemming te bereiken over een noodpakket van 750 miljard euro, deed Fed-voorzitter Ben Bernanke een duit in het zakje door te beloven dat hij de andere centrale banken zou voorzien van een ongespecificeerd bedrag aan dollarfinanciering. Sommige Europese banken wilden bijvoorbeeld graag af van riskante effecten als Griekse staatsobligaties en hun toevlucht zoeken in veiliger waardepapier. Maar de financiële markten maakten dat moeilijk en vertoonden tekenen van stress die zich sinds het hoogtepunt van de kredietcrisis niet meer hadden voorgedaan.

Als onderdeel van de dit weekend gesloten overeenkomst ging de Europese Centrale Bank (ECB) akkoord met de aankoop van Griekse staatsobligaties. Maar veel banken in de eurozone wilden in ruil daarvoor graag dollars ontvangen. Dat is het punt waarop Bernanke bijsprong. Door euro’s van de ECB om te zetten in dollars, helpen de ‘swap lines’ van de Fed de markten in Europa te ontstoppen.

Op het eerste gezicht is dit een goed idee – de financiële markten opereren immers wereldwijd, en het Griekse fiasco raakte ook de Verenigde Staten. Maar er zijn wel zorgen. De eerste is mogelijke bevordering van inflatie. Toen de ‘swap lines’'de vorige keer werden ingezet, hebben de ze de balans van de Fed met bijna 600 miljard dollar doen groeien. Ook ditmaal kan een vergelijkbare expansie niet worden uitgesloten. Daardoor komen er meer dollars in omloop, wat tot druk op prijzen kan leiden. De Fed kan proberen dat te voorkomen door een deel van de 1,7 biljoen dollar aan staatsobligaties te verkopen die de bank het afgelopen jaar heeft opgekocht, maar heeft tot nu toe niet gezegd dat te overwegen.

Een andere zorg is dat banken weer onverantwoorde risico’s zullen gaan nemen. Als regeringen en centrale banken herhaaldelijk te hulp schieten om de liquiditeit van de interbancaire markten te garanderen, wordt het risico groter dat banken zich te buiten zullen gaan aan twijfelachtige transacties, omdat ze er zeker van kunnen zijn dat de autoriteiten klaar staan als het misloopt. Daardoor nemen de risico’s voor het internationale financiële systeem in de toekomst toe.

Critici van de Fed in het Congres zijn het niet eens met de manier waarop de bank haar bevoegdheden heeft gebruikt om aan banken te lenen en ‘swap lines’ te openen. Ze zeggen dat voor dergelijke stappen goedkeuring van de wetgever vereist is. De werkelijkheid is echter niet altijd zo zwart-wit. Het tegengaan van de besmetting van markten is een lovenswaardig streven, maar er is altijd een gevaar dat zulke acties een ‘ad hoc’-karakter lijken te hebben. Hoe dan ook moeten de mogelijke kosten ervan wel worden meegewogen.