Koud asfalt is schoner

Normaal wordt asfalt bij 160 graden Celsius gestort.

Maar het kan ook bij een gewone temperatuur. Het Gelderse dorp Garderen heeft de primeur.

Het ziet er heroïsch uit, zo’n vrachtwagen waaruit een dampende, zwart-glimmende brij op het wegdek stroomt. Maar dat kan veranderen. Asfalt kan namelijk ook koud verwerkt worden, en op een fietspad dat van Wittenberg naar Garderen loopt, is het bewezen. Daarop ligt sinds Koninginnedag een laagje asfalt dat er niet warmer dan de heersende buitentemperatuur is gestort. Het onderscheidt zich in niets van warm gestort asfalt.

Asfalt is een mengsel van allerlei korrelachtig materiaal, zoals zand en grind, met bitumen. Bitumen is een koolwaterstofproduct dat in natuurlijke vorm voorkomt (in Trinidad is een meer van half gestolde bitumen), maar ook als restproduct van aardolieraffinage beschikbaar komt. In grote asfaltfabrieken wordt de bitumen met de korrels gemengd. Dat gaat bij tamelijk hoge temperatuur, zo’n 160 à 170 graden. Anders wordt het bitumen niet vloeibaar genoeg om de menging tot stand te brengen.

In goed geïsoleerde vrachtwagens wordt het asfaltmengsel op temperatuur gehouden en op de plek van het werk warm gestort.

Het verwarmen van het asfaltmengsel kost nogal wat energie, vandaar dat al lang wordt gezocht naar een methode om asfalt koud te produceren. De beste oplossing lijkt emulgeren te zijn, en dat is wat wegenbouwer KWS infra tussen Garderen en Wittenberg nu heeft gedaan.

Het komt erop neer, zegt Henk Dijkink van KWS infra, dat je bitumen en water zo grondig door elkaar klutst dat de bitumendeeltjes als zeer kleine bolletjes – tot ongeveer 10 micrometer – gaan zweven in het water. Je krijgt dan een emulsie, een min of meer stabiele vloeistof, die zich als water gedraagt. Gemengd met de steenkorrels vervoer je het als een koude brij. Bij storting ‘breekt’ de emulsie. Het water verdampt, de bitumendeeltjes plakken weer aan elkaar en aan het vulmateriaal en het vertrouwde asfaltmengsel is weer daar. Een wals erover en je hebt een fietspad of weg, met veel minder CO2-uitstoot dan met de hete methode.

Koud asfalt is nog wel duurder, zegt Dijkink. De bestaande installaties zijn nu eenmaal op warm asfalt gebouwd en grote mixers voor koud asfalt zijn er niet veel. Maar de provincie Gelderland had nu eenmaal een klimaatprogramma vastgesteld en ‘energiezuinige wegen’ maakten deel uit van het beleid. Vandaar dit milieuvriendelijke fietspad.

Een belangrijke grondstof voor asfalt is steeds meer oud asfalt, en ook daar kun je koud asfalt van maken, zegt Dijkink. Nederland is koploper in de wereld in het recyclen van asfalt. Meer dan de helft van de nieuwe wegdekken bestaat hier uit asfalt dat in zijn jeugd ergens anders lag. De zoab-toplaag (zeer open asfalt beton, een toplaag die minder geluid en opspattend water geeft) van een intensief bereden snelweg kan al na tien jaar versleten zijn. Een asfaltweg in een stad haalt de vijftien jaar wel en een secundaire weg kan twintig jaar mee.

Maar als de snelweg gaat scheuren of te veel gaten vertoont, halen freesmachines er tien of twintig centimeter af. De brokstukjes gaan weer terug naar de asfaltfabriek. Gerecycled asfalt is even goed als nieuw asfalt.