Kamer steunt vangnet euro uit eigenbelang

De Tweede Kamer vindt eigenlijk dat landen met probleemschulden hun eigen problemen moeten oplossen. Maar niets doenis te riskant.

De liefde tussen Nederland en Europa was al bekoeld. En nu moet Nederland ook nog met tientallen miljarden aan leningen en garanties over de brug komen om de Grieken en zelfs de euro te redden. „Tandenknarsend” en met „pijn in de buik” ging de Tweede Kamer gisteren akkoord met de steunoperaties. Maar de Rubicon – baas over eigen begroting – mag niet worden overgestoken. Er woedt ook nog een verkiezingsstrijd.

Toch bleek uit de drie debatten die de Kamer, de minister van Financiën en gisteren ook de premier aan de majeure Europese operaties wijdde, dat de schepen voor de oversteek gereed worden gemaakt. De debatten maakten zonneklaar dat het welgemeend eigenbelang is de Grieken en de euro met noodoperaties te redden. Nederlandse pensioenfondsen, Nederlandse banken, Nederlandse bedrijven en uiteindelijk de Nederlandse belastingbetaler lopen immers ook gevaar zodra beurzen verder instorten, maakte het CDA duidelijk. Wil Griekenland de economische groei genereren die nodig is om de overheidsfinanciën op orde te krijgen zodat het de leningen ook kan afbetalen, dan is meer Europa nodig en niet minder.

Anders gezegd: meer bemoeienis met elkaars begrotingsbeleid zodat landen zich aan de spelregels voor de euro houden is onontkoombaar. De VVD pleitte, samen met het CDA, voor een Europese waakhond die naleving van sancties kan afdwingen en een land zo nodig onder curatele kan stellen zodra het de Europese spelregels overtreedt.

Daarmee bekende de VVD kleur. Euroscepsis kent ook grenzen. Van te veel Europese bemoeizucht zijn de liberalen niet gediend. Maar zodra de financiële stabiliteit gevaar loopt, moet het Europese huis op orde worden gehouden, vindt de VVD. Anders dan de PVV van Geert Wilders en Rita Verdonk van Trots op Nederland, die fel tegen de hulp voor Griekenland en het vangnet voor de euro zijn. Zij zien Nederland liever vandaag dan morgen uit de eurogroep vertrekken en toonden zich doof voor de onschatbare waarde die de monetaire unie en de euro volgens minister van Financiën Jan Kees de Jager (CDA) voor Nederland als open handelsland heeft.

Nederland verliest aan macht, een Europees instituut wint aan macht, vatte GroenLinkser Kees Vendrik samen. Hij pleit al langer voor herstel van de weeffout van vrijblijvendheid, die de monetaire unie van meet af aan heeft gehad. Een stevige monetaire unie betekent ook dat landen bij de begroting over elkaars schouder meekijken en naleving met politieke druk moeten kunnen afdwingen.

Landen die zich niet aan het Stabiliteitspact voor de euro houden leveren soevereiniteit in, betoogde VVD-Kamerlid Frans Weekers onverbloemd. Daarmee was het hoge woord eruit. Een brede meerderheid van de Kamer wil herhaling van het Griekse drama voorkomen en sprak zich uit voor strengere regels en harde sancties voor boosdoeners.

Die treffen dan wel bijna alle zestien deelnemende landen aan de euro want, mede door de kredietcrisis, halen de meeste landen de doelstellingen voor begrotingstekort en staatsschuld niet. Nout Wellink, president van De Nederlandsche Bank, dringt er daarom op aan dat landen hun begroting en publieke financiën sneller op orde moeten krijgen. Want dat is de kern van de problemen die financiële instabiliteit veroorzaken. Dat geldt niet alleen voor Griekenland, Spanje of Portugal. Ook een nieuw kabinet in Nederland moet hiermee veel sneller aan de gang dan veel partijen suggereren.

Minister De Jager vindt daarnaast dat de eurogroep voortaan ook scherper moet kijken naar de houdbaarheid van overheidsfinanciën. Mocht dit Europees beleid worden, dan zijn sociale uitgaven voor onder andere pensioenen direct in het geding.

De SP gaat deze vorm van Europese begrotingsbemoeienis te ver. „Dan ga je de Rubicon over”, aldus Ewout Irrgang. Maar een waakhond zonder tanden kan de eurogroep zich niet meer permitteren. Dat heeft de Griekse crisis pijnlijk duidelijk gemaakt.