In 1789 was het al erotisch in de biechtstoel

Al eeuwen grijpen gretige geestelijken naar jongens en meisjes en dat is ook al eeuwen bekend, schrijft Ben van der Velden. Van priesters geen nieuws dus.

Als katholieke hoogwaardigheidsbekleders oprecht verbaasd zijn over de seksuele activiteiten van priesters, dan hebben ze een groot gebrek aan kennis van de geschiedenis van hun kerk. Al eeuwen lang grijpen gretige priesters en monniken naar kleine jongens en meisjes. In archieven liggen ook de verhalen van volwassen vrouwen en mannen die al dan niet onder dwang seksuele relaties met katholieke geestelijken hadden. Misschien komt het masturberen in de biechtstoel tegenwoordig wat minder voor dan in de zestiende eeuw, maar met de huidige pedofilieschandalen is er niet veel nieuws onder de zon.

Vóór de huidige ophef over pedofiele priesters verscheen vorig jaar de studie van de Spaanse historicus Alessandro Stella over zo’n tweeduizend gevallen waarbij tussen 1540 en 1810 katholieke geestelijken in Mexico wegens seksuele delicten berecht werden door rechtbanken van de Inquisitie (Le prêtre et le sexe, uitgave André Versaille). Voor een goed begrip: uit die Inquisitie is in de jaren zestig van de vorige eeuw de Congregatie voor de Geloofsleer voortgekomen. Voordat hij in 2005 als paus Benedictus XVI hoofd van de Katholieke Kerk werd, had kardinaal Joseph Ratzinger lange tijd de leiding van deze Congregatie.

De rechtbanken van de Inquisitie verhoorden vaak jaren achtereen getuigen over een priester die zich aan eenvoudige gelovigen had vergrepen. Alsof de kerkelijke rechters er genoegen aan beleefden, werd er naar de kleinste details van de seksuele handelingen gevraagd en werd alles opgetekend. Niet voor niets waren het soms ook leden van de Inquisitie zelf die zich aan seksueel genot overgaven en terecht moesten staan.

Stella diepte uit de archieven van de Inquisitie het geval op van de 67-jarige pater don Feliciano Manuel Rincón, die in 1789 in Mexico door twee jongens werd aangeklaagd. Na die eerste twee verhoorde de rechtbank nog eens vijftig jongens tussen de dertien en zestien jaar. Daarna werd besloten om de zaak af te sluiten, omdat anders het aantal slachtoffers van de pater op zeker tweehonderd zou zijn gekomen. De pater hield vooral van jongensbillen, die hij streelde, kuste en sloeg. Hij masturbeerde samen met zijn leerlingen Latijn van het seminarie en liet ze soms bij zich in zijn kamer slapen, waar hij ze volgens zijn collega’s voorbeeldig vroeg naar bed liet gaan.

Bij zulke kerkelijke processen bestond er geen belangstelling voor de slachtoffers van de geestelijken. Helemaal onbegrijpelijk is dat niet. In de jaren zeventig van de vorige eeuw nog beval in Nederland Peter van Eeten pedofilie van harte aan in een boekje dat werd uitgegeven door de Nederlandse Vereniging voor Seksuele Hervorming.

Wat de Inquisitie interesseerde was het feit dat geestelijken de heilige regels van hun functies aan hun laars lapten. Dat ze zich niet aan hun belofte van seksuele onthouding hielden was tot daar aan toe. Het ging er vooral om dat ze het sacrament van de biecht met hun seksuele geweld ontheiligden. Want veel van het seksuele misbruik begon in de biechtstoel. De priesters leerden precies hoe ze daar de gelovigen aan het praten konden krijgen over hun seksuele gevoelens en ervaringen. Dat gebeurde dikwijls op een fluistertoon, waardoor de sfeer erotisch werd. De gevolgen in de biechtstoel waren vaak technische hoogstandjes.

Tot indrukwekkende straffen leidden die kerkelijke processen niet. Net als tot in de 21ste eeuw de praktijk is, hield de Kerk de affaires graag binnenskamers. De betrokken geestelijken werden overgeplaatst. Of moesten enkele jaren naar een klooster. Wat ze daar deden vermelden de archieven niet.

Die traditie om de vuile was binnen te houden is bij de Katholieke Kerk dus erg oud. En de kennis daarover is veel wijder verbreid dan men wil toegeven. Enkele jaren geleden bracht een niet onbekende Nederlander naar buiten hoe hij door paters was misbruikt. Daarop verbrak zijn oom, een katholieke geestelijke die een vooraanstaande functie in Rome had bekleed, dadelijk alle contacten met hem. Die vond dat zijn neef dit de Katholieke Kerk niet had mogen aandoen.

Ben van der Velden is oud-redacteur van NRC Handelsblad.