De ultieme blind date

Hillie Molenaar vertelt over haar ervaringen als internationaal verkiezingswaarnemer.

‘Ik was eerst verkiezingswaarnemer als Kamerlid. Maar ik kwam niet terug in de Tweede Kamer in 2002. Toch wilde ik graag verkiezingswaarnemingswerk blijven doen, als vrijwilliger. Het is belangrijk en avontuurlijk. Ik kon toen wegens mijn ervaring een training tot long time election observer (LTO) volgen, in Londen. En zo kon ik meedoen aan de verkiezingswaarnemingsmissies van de Europese Unie. De EU moet worden uitgenodigd door een land om waarnemers te sturen: soms gaan daar stevige onderhandelingen aan vooraf, want sommige regeringen zijn niet dol op vrije verkiezingen.

Mijn eerste missie als LTO was in Ethiopië, in 2005. Je gaat dan zes tot acht weken, en bereidt zoveel mogelijk voor in de regio voordat de kortetermijnwaarnemers (STO) daadwerkelijk bij de stembureaus staan. Eigenlijk is verkiezingswaarnemer zijn ook de ultieme blind date. Want je moet altijd een team vormen met een tweede long time observer. Je weet niet wie dat zal zijn, alleen dat het iemand uit een ander EU-land is. En je weet niet waar je je werk gaat doen. Mijn mede-LTO in Ethiopië was een pas gepensioneerde Scandinaviër. Onze regio was rond de stad Bahir Dar aan het Tanameer, in Noordwest-Ethiopië. Je moet als LTO kennismaken met politici en gezagsdragers, laten weten dat je er bent. Er was toen we aankwamen toevallig een receptie, waar ik meteen zoveel mogelijk contacten legde. ’s Avonds vroeg de Scandinaviër of ik wel blij met hem was. Ik begreep het niet. Maar gaandeweg werd het duidelijk, vooral toen hij zei: ik heb altijd een secretaresse gehad. Ik was niet dienstbaar genoeg geweest als vrouw! Ik had zijn secretaresse moeten spelen. Nou, ik ben Dolle Mina geweest, en moet daar niks van hebben. Veel mannen van boven de 60 die een secretaresse gehad hebben kunnen niets, dat is mijn mening. Hij is later door de leiding overgeplaatst, ik kreeg een andere jongere LTO. Dat ging goed. Tegenwoordig zeg ik altijd bij kennismaking met nieuwe mannelijke LTO’s: ik heb mijn hele leven een secretaresse gehad, dus… Dan snappen ze het wel. De verkiezingen in Ethiopië verliepen overigens rampzalig. Oppositieleden werden opgepakt, er was intimidatie, er werd gerommeld met stembiljetten. De oppositie zit nu nog vast, of is het land uitgezet. De premier Zenawi Meles had van tevoren vrije verkiezingen beloofd, maar dat was een leugen. Er braken rellen in Addis Abeba uit, er vielen doden.

Op 23 mei zijn er nieuwe verkiezingen in Ethiopië. Er zijn EU-waarnemers bij, ik hoop dat er nu wel eerlijke en vrije verkiezingen zijn, maar ik vrees het ergste.”

Vrijdag volgt slot: Waarnemers nodig in Nederland

Interview Paul Steenhuis