De pers lijdt op Oost-Timor

Balibo. Regie: Robert Connolly. Met: Anthony LaPaglia, Oscar Isaac. In 2 bioscopen ***

Roger East is zo’n journalist van middelbare leeftijd bij wie de passie allang is geblust door cynisme en alcohol. Tot vijf jonge Australische journalisten die de landing van Indonesische troepen in Balibo, Oost-Timor, vastleggen in november 1975 verdwijnen. East wordt uit zijn sluimer gewekt door de vurige Oost-Timorese rebel José Ramos-Horta. Hij zegt toe minister van Informatie van diens gedoemde bewind te worden als hij het lot van de ‘Balibo Five´ mag onderzoeken.

Roger East is fictief, de vijf journalisten verdwenen in 1975 echt. Het nieuwe bewind van het net onafhankelijke Oost-Timor werd verdacht van communisme: Australië en de VS knepen de ogen toe terwijl bondgenoot Indonesië het eiland onder de voet liep. Balibo gaat over die schanddaad tegen Oost-Timor, sinds 1999 weer onafhankelijk. Maar westers publiek krijg je pas warm voor dit soort leed als ze zich kunnen identificeren met een blanke ooggetuige die zijn afzijdigheid laat varen. In de film snijdt iemand die kwestie aan. „Om 40.000 bruine doden geeft u niets. Maar sterven vijf blanke journalisten, dan moet het recht opeens zegevieren.”

Eigenlijk zelfverwijt, want ook in Balibo ligt de klemtoon eerder op journalistenheroïek dan op het lijden van Oost-Timor. Regisseur Robert Connolly doet dat met de juiste mix van pathos, actie en bezinning. De reis van Roger East doorsnijdt hij met dezelfde tocht, even eerder, door de vijf gedoemde journalisten. Zo kan East een dorp waar zij een mooie avond beleven, uitgemoord terugvinden. Minder sterk is de wankelmoedige East: eerst uitgeblust, dan manisch op nieuws jagend, dan defaitist, dan idealist. Niet echt geloofwaardig, al die stemmingswisselingen: East is al te zeer vleesgeworden westers schuldgevoel.

Rectificaties / gerectificeerd

Correcties & aanvullingen

Anders dan de filmrecensie Journalisten lijden op Oost-Timor (12 mei, pagina 11) meldt, is Roger East wel degelijk een historische figuur. East was een Australische journalist die in 1975 verdween tijdens de Indonesische invasie van Oost-Timor.