As en crisis teisteren rode loper van Cannes

De aswolk dunt de rode loper uit, de crisis het aantal films en bezoekers. Misschien een verhulde zegen voor het filmfestival van Cannes.

Peter de Bruijn

Door de wolk vulkaanstof die boven Europa zweeft, dreigt de rode loper van het filmfestival van Cannes leeg te blijven. Vooral het vliegverkeer uit de VS ondervindt hinder van het stof, en daar moeten de sterren toch vandaan komen, dit jaar in Cannes toch al dun gezaaid. Ridley Scott, regisseur van openingsfilm Robin Hood, moest al afzeggen wegens een knieoperatie.

Zo wordt het nieuws aan de vooravond van het festival gedomineerd door afzeggingen. De Italiaanse minister voor Cultuur Sandro Bondi, een trouwe bondgenoot van premier Berlusconi, liet weten niet naar Cannes te komen voor zijn traditionele ontvangst. Hij is woedend over de vertoning van de documentaire Draquila. L’Italia che trema van cabaretière Sabina Guzzanti. Zij neemt de valse beloften en de corruptie onder de loep na de aardbeving in het Italiaanse stadje L’Aguila in april 2009. Volgens de eerste recensies beschimpt ze niet alleen de regering-Berlusconi, maar neemt ze ook het falen van de oppositie onder de loep. Volgens minister Bondi is er niettemin sprake van „een belediging van het Italiaanse volk”. Geweldige publiciteit, waar de film die slechts in honderd Italiaanse zalen is geboekt, alleen maar bij gebaat is.

Zo’n controverse zou ook Countdown to Zero van Lucy Walker vermoedelijk niet slecht uitkomen, een film die wijst op de gevaren van het wereldwijde arsenaal aan nucleaire wapens. Achter de film steekt hetzelfde productieteam als van An Inconvenient Truth, de klimaatfilm van Al Gore. Van een film een ‘event’ maken, een heuse gebeurtenis. Daar gaat het om en dat is waar de heksenketel van Cannes zich zo goed voor leent.

Een nieuwe film van aartsprovocateur Jean-Luc Godard, zijn eerste sinds Notre Musique uit 2004, is hoe dan ook een gebeurtenis. Godard stopte begin jaren zeventig, in zijn meest radicale linkse periode, met films maken onder zijn eigen naam en ging verder als het collectief Dziga Vertov. Ook Socialism is toeschreven aan een ‘comité van regisseurs’ bestaande uit negen personen naast Godard zelf, onder wie echtgenote Anne-Marie Mieville. Godard omschrijft de film, die hij al vrijgaf in een versneld afgespeelde, complete versie van vier minuten op internet als een „symfonie in drie delen”, die zich afspeelt op een cruiseschip op de Middellandse Zee.

Festivaldirecteur Thierry Frémaux spreekt van „een moeilijk jaar” voor de programmering van het festival, met een uitzonderlijk bescheiden aantal films in competitie van eerst 16 en uiteindelijk 18 films in plaats van de meer gebruikelijke 20; op het laatste moment zijn nog nieuwe films toegevoegd van de Hongaar Kornel Mundruczo („Een kwetsbare jongen. Het Frankenstein-project.”) en een Irakfilm van de Britse sociaal-realist Ken Loach (Route Irish). Ook het parallelprogramma Quinzaine des realisateurs rept van een aanzienlijke vermindering van het aantal inzendingen en een toename van films met miniem budget, soms op een mobiele telefoon gemaakt.

Met vertraging begint de economische crisis nu echt door te werken in de filmwereld: het aantal bezoekers van het festival zal naar verwachting slinken. Sommige filmstudio's hebben hun delegaties gehalveerd, ondernemers verwachten een neergang in de omzet van 20 tot 30 procent.

Na vorig jaar, toen grote namen als Haneke, Tarantino en Almodóvar met zware tred door het festival klosten, zijn de verwachtingen minder hooggespannen. Dat biedt ook voordelen. De mogelijkheid dat een nieuwe, nog onbekende filmmaker doorbreekt is navenant groter. Het speelveld ligt open op een manier die voor Cannes, een festival dat hecht aan traditie, tamelijk uitzonderlijk is.

Deze editie van het belangrijkste filmfestival ter wereld kan weleens een van de spannendste zijn, en zeker een van de meest diverse en onvoorspelbare. Juryvoorzitter Tim Burton heeft al zijn intrek genomen in hotel Carlton aan Boulevard Croisette. Hij is er in ieder geval wel.