1000 x anoniem naakt

Omdat de populaire rubriek Anybody, met anonieme naaktfoto's van lezeressen, duizend maal in het blad Viva heeft gestaan, verschijnt vandaag een boek met foto’s. Fotografe Elisabeth van Dorp zag de schaamhaarmode sinds het begin in 1991 veranderen.

„Als ik in mijn vrachtwagen achter het stuur zit en zie dat mijn zwembandjes net zo ver uitpuilen als mijn borsten, kan ik wel janken.” Alinde (25 jaar, 1,67 meter, 98 kilo, beroep: vrachtwagenchauffeur) is op de rug gefotografeerd. Een deel van haar overgewicht zit samengepakt op haar schouders. Het kader van de foto snijdt haar naakte lichaam bij de hals af, zodat ze niet herkenbaar is. Het naaktportret van de chauffeur is gemaakt door Elisabeth van Dorp. Ze is al bijna twintig jaar de vaste fotograaf van Anybody, een rubriek in weekblad Viva waarin vrouwen vertellen wat ze mooi en lelijk vinden aan hun lichaam. Deze week verschijnt de duizendste aflevering. Aanleiding voor uitgeverij Nieuw Amsterdam om een selectie van het werk van Van Dorp te publiceren in het fotoboek 1000 x Anybody, aangevuld met bijdragen van onder andere Saskia Noort, Herman Brusselmans, Halina Reijn en Robert Vuijsje.

Toen Van Dorp in 1991 begon met wat was bedacht als een zesdelige serie, vond ze het esthetisch onbevredigend, die foto’s zonder hoofd. Maar juist deze kunstgreep om de anonimiteit van de deelnemers te garanderen heeft interessante foto’s opgeleverd. Want, zo ontdekte Van Dorp, de lichaamshouding van een vrouw onthult soms meer over haar karakter dan haar gezicht. „Als je de focus verlegt naar het lichaam zie je opeens meer.”

Van Dorp bladert door het boek en wijst een paar foto’s aan om haar punt te illustreren, waaronder het portret van de vrachtwagenchauffeur. „Al dat vet op die schouders, allemaal opgekropte emotie”, zegt Van Dorp. Ze wijst op de hangende schouders. De vrouw heeft één hand gebald tot een vuist. Een portret van onvrede. „Voor mij is Anybody een studie naar het lichaam, naar houding”, zegt Van Dorp. In het boek heeft ze een hoofdstuk gewijd aan pose, naast hoofdstukken over borsten, billen en ‘haar daar’. Het laatste is een kleine geschiedenis van schaamhaar in drie aktes. Op de eerste foto’s hebben de vrouwen nog weelderig schaamhaar, daarna gaat het over in een smal streepje en op recente foto’s zijn de schaamlippen vaak helemaal kaal, al dan niet voorzien van een piercing.

Waarom willen vrouwen naakt in de Viva? Volgens Van Dorp komt het door de combinatie van ijdelheid en onzekerheid. Vrouwen willen mooi zijn, maar ze zijn erg kritisch over hun eigen lichaam. Ze zoeken de confrontatie op door naakt in Anybody te gaan. Een deelneemster schrijft op het Viva-blog dat ze haar lichaam aan de rest van de wereld wilde laten zien, maar ook aan zichzelf: „Ik was benieuwd hoe ik mezelf in objectieve vorm zou zien. Thuis, voor de spiegel, let ik altijd op één ding. In Viva zie je het totaalplaatje.”

Helpt Anybody vrouwen om zichzelf te accepteren? Of doet de rubriek mee aan de lichaamscultus, door naast de foto’s het exacte gewicht, de lengte en de bh-maat van de deelnemer op te sommen? Van Dorp doet er geen uitspraken over. Haar enige missie is het vrouwenlichaam te laten zien zoals het is en vrouwen daarbij zelf te laten vertellen wat ze vinden. „Voor het bestaan van Anybody zag je naaktfoto’s eigenlijk alleen in seksbladen en in medische handboeken”, zegt Van Dorp. „Ik maak portretten van mensen, geen foto’s van naakte lichamen.”

Elisabeth van Dorp, 1000 x Anybody, Nieuw Amsterdam Uitgevers, 192 pagina’s, € 17,50