ICT-plan overheid levert te weinig op

De ICT-projecten die de overheid is begonnen om kosten te besparen, hebben niet of nauwelijks effect. Dat blijkt uit een nog niet gepubliceerd onderzoek dat ACTAL, het Adviescollege Toetsing Administratieve Lasten, liet uitvoeren door TU Delft.

Behalve dat er met ICT-mislukkingen veel geld verloren gaat – de Algemene Rekenkamer rapporteerde daar al vaker over – worden de beoogde besparingen van de elektronische overheid niet gehaald. Het onderzoek van de TU Delft beschrijft onder meer de moeizame invoering van XBRL, een efficiëntere rapportagetechnologie voor het bedrijfsleven, en een digitaal loket voor vergunningen. „Die twee projecten hadden bij elkaar 500 miljoen euro aan kostenbesparingen moeten opleveren”, aldus Steven van Eijck, voorzitter van de ACTAL. Andere initiatieven, zoals het bedrijvenloket, liepen volgens hem jarenlange vertraging op.

De adviesgroep stuurt een aanbevelingsbrief aan staatsecretaris Ank Bijleveld (Binnenlandse Zaken, CDA) die nu verantwoordelijk is voor het toezicht op de ICT-projecten. De brief bevat dezelfde waarschuwingen die de overheid al vaker hoorde: automatiseringsprojecten lopen ernstige vertraging op omdat ze te complex en onoverzichtelijk worden. Het ontbreekt aan voldoende kennis van zaken en een strakke regie om een project tot een succesvol einde te brengen.

Volgens Van Eijck is de overheid te veel verkokerd en verdwijnt het einddoel tijdens de uitvoering van het ICT-project uit het oog. „Maar ik weiger het hoofd te laten hangen bij ICT-mislukkingen bij het UWV, het elektronisch patiëntdossier of rekeningrijden. De vraag vanuit de samenleving moet centraal staan, niet het aanbod van de overheid.”

ACTAL komt met het advies vlak voor de commissievergadering over grote ICT-projecten, die morgen gehouden wordt. Daar staat ook de negatieve beoordeling van het Nationaal Uitvoeringsprogramma (NUP) op de agenda. Dit project is bedoeld om het elektronisch verkeer tussen overheid en burgers te verbeteren, door overzicht te scheppen in de ICT-aanpassingen bij gemeente, waterschappen, provincie en Rijk. Maar deze ambitie is te hoog gegrepen: ook het NUP blijkt onuitvoerbaar. Eind 2009 kreeg het project letterlijk de rode kaart van een zogeheten gateway review. Deze onderzoeksmethode is net door het Rijk in het leven is geroepen om de (on-)haalbaarheid van ICT-projecten beter in de gaten te houden.