Broertjes schafte linkse dogma's Volkskrant af

Pieter Broertjes verlaat de Volkskrant. Onder zijn leiding werd de krant breder en populairder. Vorig jaar gaf hij zijn verzet tegen de overstap naar halfformaat op.

Vijftien jaar topsport bedrijven, noemt Pieter Broertjes zijn periode als hoofdredacteur van de Volkskrant. Maar de finish is in zicht. Gisteren kondigde Broertjes aan dat hij op 1 juli vertrekt.

Hoewel reeds enige tijd werd gespeculeerd over zijn vertrek, is vijftien jaar niet uitzonderlijk voor een hoofdredacteur van de Volkskrant. Zijn voorgangers Lockefeer, Pluijm en Lücker bekleedden de positie ongeveer even lang. Onder geen andere hoofdredacteur is echter zoveel veranderd bij de Volkskrant en in de media als onder Broertjes.

Van een ‘zure’ krant vol linkse dogma’s werd de Volkskrant een breed, populair dagblad voor merendeels progressieve lezers. In de jaren negentig groeide de krant sterk: de ene na de andere bijlage zag het licht, zoals Reizen en Hart & Ziel. Na 2000 begon de titel net als andere kranten abonnees en adverteerders te verliezen. Internet en gratis kranten werden geduchte concurrenten. In tien jaar daalde de oplage van bijna 350.000 exemplaren in 2000 naar ruim 250.000 vorig jaar.

Een grote verandering in de Nederlandse dagbladwereld was ook de entree van private-equitykapitaal. Courantiers en ideële stichtingen verkochten hun kranten aan investeerders als Apax en Mecom. Broertjes maakte van nabij mee hoe de Britse investeerder Apax PCM Uitgevers min of meer leegroofde. De periode-Apax, van 2004 tot 2007 grootaandeelhouder in PCM, noemt Broertjes vandaag in zijn eigen krant een dieptepunt uit zijn carrière. Bij hun vertrek lieten de Britten een berooid mediaconcern achter zich.

Het vertrek van Apax baande de weg voor de Persgroep uit België, die vorig jaar de macht bij PCM overnam. Broertjes verzette zich aanvankelijk tegen de komst van de Belgen, later tegen de reorganisatie van zijn redactie en tegen de overgang naar halfformaat, maar hij ging elke keer overstag. Inmiddels toont de hoofdredacteur zich een warm pleitbezorger van de „compacte krant” en vertelde hij gisteren met trots dat de Volkskrant sinds de overgang 25.000 proefabonnees heeft verwelkomd. Vierduizend zijn er inmiddels al weer weg. Volgens Broertjes zegden 150 abonnees de krant op vanwege het tabloidformaat.

Broertjes ontkent dat hij weg moest van de Persgroep. „Natuurlijk wordt het anders met een nieuwe eigenaar”, zei hij vandaag in zijn krant. „Maar ik kon mijn vertrek zelf bepalen. Ik ga uit vrije wil.” Gedwongen opstappen na een conflict, zoals hoofdredacteur Birgit Donker van NRC Handelsblad overkwam, heeft Broertjes altijd willen vermijden.

Liever speelde hij subtiel en behendig het bedrijfspolitieke spel met de PCM-directie en de aandeelhoudende stichtingen. Dat lukte tien jaar geleden nog goed, toen Broertjes met succes het plan van NRC Handelsblad attaqueerde om een financiële ochtendkrant te beginnen. Onder Apax ging dat een stuk minder: nrc.next, een directe concurrent voor de Volkskrant, kwam er wel en Broertjes’ eigen jongerenkrant V niet, mede wegens de crisis.

Twee primeurs markeren de journalistieke carrière van Broertjes. Samen met Jan Tromp voerde Broertjes tussen januari 2001 en april 2004 negen lange gesprekken met prins Bernhard. Na de dood van Broertjes’ held publiceerde de Volkskrant de interviews op 14 december 2004.

Minder gunstig kwam Broertjes uit de zogenoemde martelprimeur die de Volkskrant in november 2006 publiceerde. Nederlandse militairen zouden zich eind 2003 in Irak hebben schuldig gemaakt aan het martelen van gevangenen. Dat bleek onjuist. Een onderzoekscommissie concludeerde een jaar later dat Broertjes de term martelen ‘te heftig’ vond, maar toch liet staan in de krant. Hij zou anders door zijn redactie ‘voor gek verklaard’ worden. Een paar dagen na de primeur had Broertjes op de radio per ongeluk de naam van de belangrijkste (tot dan anonieme) bron verklapt.

Wat Broertjes na 1 juli gaat doen weet hij nog niet. Wie hem gaat opvolgen is nog onbekend.