Stemmen in Sri Lanka

Hillie Molenaar vertelt over haar ervaringen als internationaal verkiezingswaarnemer.

‘Sri Lanka was het land waar ik, in 2000, voor het eerst als verkiezingswaarnemer actief ben geweest. Dat was een geweldige ervaring. Daarna volgden nog Zambia, Moldavië en Oekraïne. Het is eigenlijk toeval dat ik election observer ben geworden. Want in 2000 werd ik lid van de Tweede Kamer, hoewel ik dat niet meer verwacht had. Marjet van Zuijlen van de PvdA verliet de Kamer tijdens het kabinet Kok-II. Ik volgde haar op en kwam ook in de commissie Buitenlandse Zaken. In die tijd gingen ook Kamerleden nog op verkiezingswaarnemingsmissie. Tijdens het herfstreces ging ik met een VVD-Kamerlid naar Sri Lanka. Ik had er erg zin in, want ik ben niet alleen in politiek geïnteresseerd, ik ben ook filmer, en ik heb documentaires gemaakt over vluchtelingen in Afrika (Crossroads, 1997) en vrouwenhandel in Thailand en de Filippijnen (Cannot Run Away, 1988). Je bent als filmer ook observator, en je moet tegelijk van alles regelen, improviseren, steggelen met autoriteiten. Dit leek me net zoiets. We vlogen business class en kwamen in Colombo in een chic hotel. We kregen met de andere verkiezingswaarnemers instructies, over waar je op moet letten, je eigen veiligheid – de Tamil Tijgers waren actief – en waar je moest observeren op de verkiezingsdag. En wij, de twee parlementariërs, kregen te horen dat wij níéts mochten doen. ‘Ga maar zwemmen’, zeiden ze. Want parlementariërs, die houden zich toch nooit aan de regels, willen zelf publiciteit genereren, zeiden ze daar. Ik ben boos geworden. Ik wilde per se meedoen met de andere EU-waarnemers en niet als een luxekip behandeld worden. Vrije democratische verkiezingen zijn elementair. Na veel gesteggel kreeg ik toen een plekje als waarnemer bij de verkiezingen in het midden van Sri Lanka, bij Kandy. Het ging goed. Mensen waren trots om te komen stemmen, ze stonden te applaudisseren langs de weg toen de volle stembussen naar de stad werden gereden om daar geteld te worden, en wij er achteraan, in een dollemansrit. Vlak voor het sluiten van het stembureau werd nog een oude vrouw binnengedragen. Ik kreeg er tranen van in de ogen, omdat die vrouw per se wilde stemmen. Maar mijn Britse medewaarnemer zei: ‘Wat gaan ze hier schandalig om met mensen.’ Daarna ging het stembureau dicht en werd er voor haar geapplaudisseerd.”

Wordt morgen vervolgd

Interview Paul Steenhuis