Innovatie komt van ondernemers, echt niet van een platform

De heren Willems en Kraaijeveld (Opiniepagina, 3 mei) en Hermans en Wientjes (8 mei) beweren dat het Innovatieplatform het prima gedaan heeft. Het heeft inderdaad goede dingen gedaan: de Kennisinvesteringsagenda bijvoorbeeld. Maar de sleutelgebieden waren een misser. Een argument voor de sleutelgebieden was dat ze leidden tot overeenstemming en samenwerking van betrokken partijen. Maar overeenstemming vooraf tussen bestaande partijen levert meestal geen innovatie op, en bedrijven moeten zelf eens leren samen te werken, zonder hulp van de overheid.

Het punt is dat je innovatie niet centraal kunt plannen. De Sovjet-Unie is vooral daaraan kapot gegaan. We moeten af van het politbureaumodel van innovatie, van de begrijpelijke, bekende, zich steeds herhalende maar misplaatste intuïtie dat verstandige mensen met ervaring in overeenstemming kunnen bepalen waar de succesvolle innovaties liggen. Daar is innovatie te onvoorspelbaar voor. Dat moet je overlaten aan ondernemers. Ondernemers maken hun gok en als dat mislukt, verdwijnt het project. Commissies erkennen hun fouten niet want dat gaat gepaard met verlies van prestige van minister of ministerie. De plannen worden gemaakt in overleg met vooral bestaande grote bedrijven die er belang bij hebben het bestaande overeind te houden en wier denken in het bestaande ligt opgesloten.

Als je naar de geschiedenis van innovatie kijkt dan zie je dat bij de meeste belangrijke innovaties de uitvindingen weliswaar soms bij grote bedrijven gemaakt zijn maar meestal door buitenstaanders en nieuwe bedrijven tot innovatie zijn gebracht.

Bart Nooteboom

Hoogleraar innovatiebeleid aan de Universiteit van Tilburg en voormalig lid van de WRR als projectleider voor een advies over innovatiebeleid in 2008