Een boom meer of minder: zeur niet of ik leg je om

Ron Rash: Serena. Vertaald door Anneke Bok en Nan Lenders. De Geus, 415 blz. € 22,90

Ron Rash was tot voor kort in beperkte kring bekend als een regional author, wiens proza en poëzie hoofdzakelijk in het Appalachengebergte van Noord- en Zuid-Carolina gesitueerd waren. Hoewel zijn vierde roman Serena in dat opzicht niet afwijkt, is hij met deze roman doorgebroken naar een groter publiek. Er verschenen verschillende vertalingen en een verfilming, met wellicht Angelina Jolie in de titelrol, staat voor dit najaar op stapel.

Serena is een epische roman van het soort dat al jaren erg in trek is – hier en daar uitgesproken poëtisch geschreven, met veel aandacht voor de natuur van de Appalachen. En met veel dodelijk geweld ook.

Het pasgetrouwde echtpaar Pemberton arriveert bij het uitgestrekte woud dat ze zullen omkappen om hun fortuin te maken, tegen de wens van ecologen in. Ze worden opgewacht door Rachel Harmon, een hulp die door Pemberton is bezwangerd, en door haar vader die vastbesloten is Pemberton, die niet van plan is het kind te erkennen, te vermoorden. Pemberton heeft echter weinig moeite de man zelf om het leven te brengen. Het doel van de Pembertons: het omhakken van alle bomen in de hele wereld. Serena verklaart nader: ‘Wij samen en niemand anders’. Ze regelt in rap tempo de (opvallend genoeg nergens expliciet beschreven) executies van allen die hen in de weg staan bij dat streven.

Rash is als schrijver handig genoeg om de antipathie van de lezer tegen het titelpersonage te kruiden met bewondering, analoog aan die van de aanvankelijk vijandige houtkappers in haar dienst, voor haar vaardigheden. En uitermate sterk zijn de hoofdstukken waarin Serena’s en Rachels houding ten opzichte van de hun omringende natuur worden neergezet: enerzijds meedogenloos en vernietigend, anderzijds vol liefde en respect.

De roman heeft een historische basis in de strijd, tijdens de Depressie, om het behoud van de Smoky Mountains als natuurgebied. Rash laat de onderhandelingen daarover nadrukkelijk deel uitmaken van de vertelling. Dat had taaie kost kunnen worden, maar het is de grootste verdienste van de auteur dat hij van het boek tot op het eind een heuse pageturner heeft gemaakt. Als de kinderloze Serena de geringste zwakte van haar man ontdekt ten opzichte van zijn onwettige zoon is alles aanwezig voor een wel zeer dramatisch slot; en ook daarin stelt Rash de lezer niet teleur.

Jan Donkers