'Alleen thuis draag je halve mouwen'

Wie draagt nog Nederlandse klederdracht? Jesse Budding en fotograaf Stan van Adrichem beginnen een rondreis om ze op te sporen. Halte 1: Scheveningen

‘Op’ Scheveningen hullen nog ongeveer twintig vrouwen zich dagelijks in klederdracht. Op straat zie veel minder klederdracht: een groot deel van deze vrouwen verblijft inmiddels in een bejaarden- of verzorgingstehuis.

77 jaar nu al gaat Gerrie de Jong (90) ‘in dracht’, zoals dat op Scheveningen heet. Op haar dertiende werd ze koffiemeisje bij de nettenboetsters die haringnetten van reder Arie van der Toorn repareerden. „En dan moest je dracht dragen”, vertelt ze met enigszins gebroken stem.

Maar toentertijd gingen de meeste meisjes van die leeftijd toch al in dracht.

Haar ‘ijzer’ (in werkelijkheid een muts vormgegeven door een zilveren band) heeft ze al op, compleet met gouden boeken uiteraard. Kort geleden gaf ze nog een cursus in mutsen wassen, plooien en stijven. „Ik was op het laatst de enige die het nog kon, maar ik heb de kennis overgedragen en nu geeft iemand anders de cursus.”

Ze gooit de turquoise omslagdoek over haar hoofd en speldt hem vast op haar rug en haar buik. Omslagdoeken blijken voor De Jong wat schoenen voor veel andere vrouwen zijn: „Ik zal maar niet precies zeggen hoeveel ik er heb. Zeker in de twintig.”

Het wit-blauw geruite werkschort met achterbanden gaat af. Ze doet een ketting met donkerbruine granaten om en trekt een zwart zijschort aan. „Voor de oorlog werden die geïmporteerd uit Frankrijk, daarna uit België. Tegenwoordig zijn ze helemaal niet meer te koop in Nederland.” Zo, nu nog de schoudermantel om en dan kan ze deur uit: aangekleed gaat uit.

Normaal gesproken loopt ze er zo uitvoerig aangekleed alleen bij op zondag en tijdens de uitvoeringen van het Schevenings Vissersvrouwenkoor waarvan ze deel uitmaakt.

„In moeders tijd gingen vrouwen die weduwe geworden waren helemaal in het zwart. Maar omdat de omslagdoeken kostbaar waren, verfden ze hun doek.”

Is het nou niet warm in de zomerdag, die klederdracht? Volgens De Jong valt het allemaal wel mee. Maar hoe heet het ook is: „Alleen in huis draag je halve mouwen, buiten altijd lange.”

Ze heeft er geen moment over gedacht om de dracht niet langer te dragen.

„Wel is de dracht in de loop der jaren toch wat veranderd. Vroeger zag je meer effen doeken, tegenwoordig zijn ze wat moderner: ze hebben een patroon.”

Dat klederdracht anno 2010 een bijzonderheid is geworden, merkt de Scheveningse duidelijk aan de reacties op straat. „O, wat mooi!” en ook wel eens: “Mag ik een foto maken?”

De Jong: „Vroeger vonden Scheveningse vrouwtjes dat erg. Maar gut, als mensen het nou mooi vinden?”