Underground

Subculturen als punk en hiphop hebben een grote invloed op de mode. Vivienne Westwood heeft haar carrière te danken aan de veiligheidsspeld. Trainingspakken zouden nooit zo populair zijn geweest zonder rappers: een subcultuur die ontstond op straat, onder een groep jongeren en in de anonimiteit, oftewel underground.

In een maatschappij waarin een scheet wereldwijd gedeeld wordt op Twitter, kan je je afvragen of subculturen nog genoeg ruimte krijgen om te ontstaan. En welke (mode)beweging komt daar anno 2010 voor in de plaats? Een voorbeeld: het T-shirt met het logo van de Amerikaanse band Black Flag werd eind jaren 70 gedragen omdat je wilde laten zien dat je je identificeerde met hun normen en waarden. De band gold destijds als pionier van de hardcore punk. Niet alleen omdat ze revolutionaire muziek maakten, maar ook omdat ze bij gebrek aan profielensites en blogs, als eerste hardcore band in de Amerikaanse geschiedenis het volk bezochten. Het iconische logo – als verwijzing naar de spijlen van een gevangeniscel – werd een paar dagen voor een concert via graffiti, flyers en posters verspreid. Het gold als code voor de anarchistische beweging die Black Flag in Amerika hielp introduceren.

De subcultuur die de band stichtte bestaat nog steeds. Er zijn veel aanhangers – inclusief acteur Edward Norton – die het logo getatoeëerd hebben op hun lichaam. Maar er zijn ook jongeren die het T-shirt dragen omdat punk ‘in’ is. Zo bombardeerde de zogenaamd hippe website Swurdin.nl het T-shirt tot mode-item. Iets wat aangeeft dat de rol van de subcultuur in de afgelopen dertig jaar is veranderd: de idealistische pioniers van toen zijn vervangen door achteloze tieners die pronken met een imago waarvan ze de betekenis niet kennen. En dat is precies het gedrag waar Black Flag destijds tegen protesteerde.

De echte fans zijn woest. En terecht. In een tijd waarin de underground vrijwel niet meer bestaat moet het juist gekoesterd worden.